Galaten 5,22-23a – De Heilige Geest laat zijn vrucht groeien

Hans Burger
Hans Burger
20 september 2008

Galaten 5,22-23a – De Heilige Geest laat zijn vrucht groeien

image_pdfimage_print
  • Liturgie

Voorzang: Ps 1,1 Votum / groet Zingen: Ps 1,2-3 Wet in korte versie met daarbij -Marcus 7,17-23 -Rom 12,9-21 Zingen: Gez 103,1.2.5 Gebed Lezen Gal 5,13-26 Zingen: LB Gez 252,1.2.4 Preek over Gal 5,22-23a Zingen: LB Gez 477 30 dagen project Zingen: LB Gez 473,1.5.7.9 Gebed Collecte Zingen Ps 133 Zegen

Opmerkingen:

- ik hoor het graag van te voren wanneer deze preek ergens gelezen wordt. Mijn mailbox is geduldig:
hansburger@filternet.nl

Benodigdheden voor deze preek: een mandarijn en een stukgevallen kopje o.i.d.

Preek over Galaten 5,22-23a – de Heilige Geest laat zijn vrucht groeien

Gasten, broers en zussen,

1. Gister was de kerk open, vanwege de Agrarische dagen. Franeker ligt midden in een agrarisch gebied: akkerbouw, veehouderij, glastuinbouw. Bij land- en tuinbouw horen vruchten. Vanmorgen hebben we het daarom ook over een vrucht – de vrucht van de Geest.

Ik heb hier een mandarijn. Ik zal hem even pellen. Wie wil er een partje? [uitdelen] Wie heeft er nu allemaal mandarijn gegeten? Steek je vinger eens op.

Het is één mandarijn. Toch hebben er hier een heleboel mensen mandarijn gegeten. Een vrucht, met allerlei partjes.

Vanmorgen hebben we het met elkaar ook over een vrucht. Geen mandarijn. Maar wel net als een mandarijn één vrucht met allemaal partjes. De vrucht van de Geest.

Wat is die vrucht van de Geest? Liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing. Wie kent ze uit z’n hoofd? Het kan geen kwaad om ze uit je hoofd te leren. Ik heb het van de week zelf ook weer gedaan – het rijtje van de NBV in mijn hoofd zetten.

Daartegenover zet Paulus de dingen die onze eigen wil allemaal teweegbrengt. Dan noemt hij: ontucht, zedeloosheid en losbandigheid, afgoderij en toverij, vijandschap, tweespalt, jaloezie en woede, gekonkel, geruzie en rivaliteit, afgunst, bras- en slemppartijen, en nog meer van dat soort dingen.

Als je die twee rijtjes naast elkaar ziet, dan zie je het verschil. Probeer het verschil voor jezelf eens onder woorden te brengen. Het is een heel andere sfeer. Kwaad, duister; tegenover goedheid, iets moois. Iets afbrekends tegenover iets opbouwends.

En dan kom ik weer terug bij die mandarijn. In de vorige vertaling stonden er twee dingen tegenover elkaar: de werken van het vlees – in het meervoud, en de vrucht van de Geest – in het enkelvoud. En dat is niet voor niets. De vrucht van de Geest is als een mandarijn. Eén vrucht met allemaal partjes. Ze horen bij elkaar. Ze versterken elkaar. Ze vullen elkaar aan. En de kern, dat is de eerste: de liefde. Liefde, die zorgt dat er eenheid groeit. Dat mensen bij elkaar gebracht worden.

Terwijl die dingen die uit onze eigen wil voortkomen – daar worden alleen maar brokken gemaakt. Daarom heb ik hier een kapot kopje. Mensen uit elkaar gedreven. Dingen breken kapot in scherven. Er zit geen samenhang in. De samenhang verdwijnt juist.

Een kopje aan brokken en scherven.

Een vrucht met allemaal partjes, zoals een mandarijn. De ene vrucht van de Geest. Met de liefde als eerste.

2. Waar kies jij voor, als je die twee naast elkaar ziet? Wat wil jij dat kenmerkend is voor jouw leven? Al die verschillende dingen die uit onze eigen wil voortkomen, of de ene vrucht van de Geest?

Ik zei net al: in de vorige vertaling stonden er twee dingen tegenover elkaar: de werken van het vlees en de vrucht van de Geest. Let ook eens op het verschil tussen werken en een vrucht.

Werken zijn dingen die je zelf doet. Jouw activiteiten. Het kost inspanning. Je hebt er misschien gereedschap voor nodig. Of het komt uit een werkplaats. En jij kunt erop aangesproken worden.

Daar tegenover staat de vrucht van de Geest. Een vrucht maak je niet zelf. Die groeit. Waarom groeit iets? Dat is een geheim. Je kunt mest geven, goed ergens voor zorgen. Maar als er een groeistoornis optreedt, zeg dan maar eens hoe dat komt. Groeien, het gebeurt gewoon. Dat ik geen baby ben, komt omdat ik gegeten en gedronken heb, geslapen, in een gezonde omgeving leefde. Maar dan blijft het een geheim. Ik ben gegroeid. Zo is het dus met de vrucht van de Geest – je kunt ervoor zorgen dat je in een groeizame omgeving leeft, jezelf niet vergiftigt. Maar groeien zelf – het gebeurt.

Voor werken kun je je inspannen. Bij groei heeft dat geen zin. Op geen enkele manier kan ik ervoor zorgen dat ik sneller groei. Ik kan er wel voor zorgen dat ik stop met groeien – niet eten, niet drinken, me laten vergiftigen door mijn omgeving. Maar het groeien zelf, daar kan ik niet voor zorgen.

Het is zo belangrijk om dat tot je door te laten dringen. Zo vaak denken we dat wij ons in moeten spannen. Wij moeten onszelf verloochenen. Wij moeten het voorbeeld van Jezus volgen. Wij moeten dit doen, en dat.

Nee dus. Denk aan de preek van twee week geleden over Galaten 2,20: Niet ik, maar Christus in mij. Nu zou je kunnen zeggen: niet ik, maar de Geest in mij.

Wij kunnen een Jezus-project houden. Wij kunnen tegen elkaar zeggen dat bidden belangrijk is. Dat het belangrijk is om God te zoeken. Om bijbel te lezen en de bijbel op jezelf te betrekken. Om jezelf niet te vergiftigen door de zonde op te zoeken. Maar dan hebben we het alleen maar over eten en drinken, over mest, over een groeizame omgeving. Waar het om gaat, is dat je zo de Heilige Geest ruimte geeft. Dat Hij ervoor kan zorgen dat er een vrucht groeit – die ene vrucht met al die partjes.

3. En wat is die vrucht dan?

Het heeft met stemming te maken. Je eigen stemming. Je gevoel. Maar ook de stemming in een groep. Vreugde en vrede.

Vreugde en vrede, ze moeten groeien, door de Geest alleen.

Kijk in Galaten: dan zie je dat het niet vanzelf gaat. Paulus heeft het over onruststokers die zich moeten laten castreren. Over elkaar aanvliegen. Door elkaar verslonden worden. Mensen die uit eigenwaan elkaar de voet dwars zetten.

Mis je het, vreugde en vrede?

Ben je moedeloos, omdat je van je omstandigheden misschien wel kunt janken? Teleurgesteld?

Vreugde en vrede zijn vruchten van de Geest. Ze hangen niet af van je omstandigheden. Als ik naar mezelf kijk: wanneer heb ik de blijdschap en de vrede van het geloof heel diep gevoeld? Toen ik ouderling was in Kampen, tegen overspannenheid aan, en duidelijk een stap terug moest doen. Ik baalde ervan dat ik tegen mijn grenzen aanliep. Ik zat niet lekker in mijn vel. Juist toen heb ik die vreugde en die vrede heel diep gevoeld.

Want waar komen ze vandaan? Die diepe blijdschap is uit God! Hij komt naar je toe en zegt dat hij van je houdt. Hij geeft je zoveel hemelse zegeningen. Als je gaat zien wie hij is, dan ga je zingen van blijdschap. En vrede? Jezus geeft ons de vrede van God. Het zit weer goed tussen God en ons. Een diepe innerlijke vrede die alle verstand te boven gaat. Vreugde en vrede, ze hangen niet van je omstandigheden af, maar van God.

Herken je die vreugde en vrede?

Laat jij onder al je omstandigheden de Geest in je werken?

Waar zoek jij naar blijdschap en vrede?

Bij God vind je een diepe blijdschap en vrede die niet afhankelijk is wat er in je leven met je gebeurt. Een blijdschap en een vrede die dieper gaan dan je omstandigheden.

En die stemming straal je uit. Het meest duidelijk heb ik dat ervaren tijdens een evangelisatieproject in Arnhem. We hadden voor de Koepelkerk een terras. Er loopt daar van alles rond, tussen de Arnhemse kroegen. Er hebben allerlei mensen op ons terras gezeten, ook criminelen, zwervers, noem maar op. Genoeg ingrediënten voor ruzies. Maar mensen zeiden tegen ons dat de sfeer op het terras hen opviel. Een sfeer van – precies – vrede en blijdschap.

Mis je de blijdschap, de vrede? Verlang je er naar?

Het hoort bij de vrucht van de Geest. Waar liefde is, is blijdschap, is vrede. Begin bij de Geest van God. De Geest van Gods liefde.

4. De vrucht van de Geest, die verandert niet alleen je stemming. Die verandert ook je houding naar anderen. Kijk maar: geduld, vriendelijkheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid

Ben jij geduldig? Vriendelijk? Goed? Vol vertrouwen in anderen? Zachtmoedig?

Het gaat hier over je karakter. Jezus uitstralen, Christus volgen, dat heeft gevolgen voor je karakter. Ben jij juist ongeduldig? Niet zo aardig? Iemand die anderen zwart maakt? Kun je soms hard uit de hoek komen – veroordelend, bot, of cynisch? En wat denk je dan – zo ben ik nu eenmaal? Je karakter kun je niet veranderen?

Zo is het dus niet. Je mag op Jezus Christus gaan lijken. Hij wil je karakter veranderen. En dat is de vrucht van de Geest. Jezus’ karakter wordt jouw karakter.

Maar waarom moet ik dan weer degene zijn die geduldig is, vriendelijk, zachtmoedig? Laat die anderen eens vriendelijk voor mij zijn! Wie heeft er geduld met mij? Waarom moet ik altijd de eerste zijn?

Wacht even – zo is het niet. Wij zijn niet de eerste. God is de eerste. Zo komt God naar ons toe in Jezus Christus: geduldig – vriendelijk – vol vertrouwen – zachtmoedig. Laat dat eerst op je inwerken. Jezus heeft geduld met mij. Christus is aardig voor mij. De Heer vertrouwt mij van alles toe. De Here Jezus zelf behandelt mij zachtmoedig.

Door de Heilige Geest mag jij, mag ik ook zo worden.

Geduldig. Mensen tijd en ruimte geven. Een lange adem hebben. Niet snel boos worden. Niet chagrijnig worden als je moet wachten. Niet afhaken maar doorgaan. Doorgaan met liefhebben. Kijk hoeveel geduld God met jou heeft – dan word je toch zelf ook geduldig!

Vriendelijk. Aardig. Behulpzaam. Tijd nemen voor anderen. Tijd voor een praatje. Als degene voor je bij de kassa iets laat vallen, even helpen en het oppakken. Anderen niet afsnauwen. Doe er moeite voor dat iedereen je kent als een vriendelijk mens, zoals Paulus zegt.

Vol vertrouwen. Er staat geloof, en dat gaat het hier ook om geloof in een ander mens. Iemand anders vertrouwen schenken, ook al weet je dat het tegen kan vallen. Mensen een nieuwe kans geven, omdat God mensen verandert.

Zachtmoedig. Een zacht gemoed hebben. Niet prikkelbaar, luidruchtig, agressief zijn. Dit is geen minderwaardigheidscomplex, verlegenheid of zwakheid. Zachtmoedigheid komt voort uit innerlijke kracht. Mild kunnen zijn. Ken je zachtmoedige christenen? Neem daar een voorbeeld aan.

Wat een verschil met vijandschap, tweespalt, jaloezie, woede, gekonkel, geruzie, rivaliteit, afgunst.

Het gaat hier ook om de vrucht van de Geest. En die is uit God.

5. De vrucht van de Geest verandert dus je stemming en de stemming in een groep; de vrucht van de Geest is van invloed op je houding naar anderen; maar de vrucht van de Geest verandert ook je omgang met jezelf.

Het is belangrijk om ook dat te zien. Christenen hebben het tegenwoordig vaak over de duivel. Het leven als christen is een geestelijke strijd met de duivel en zijn machten. Terecht.

Maar er zit hier een valkuil. Om ons heen hebben mensen de neiging om te denken: het kwaad, dat zit niet in mij. Dat is buiten mij en ik heb daar last van. Christenen hebben last van diezelfde neiging. Het kwaad, dat zit niet in mij. Dat is de duivel.

Dat merk je als mensen het hebben over problemen in onze gemeente. Dan gaat het heel snel over de duivel.

Maar Jezus waarschuwt ons allereerst voor het kwaad dat in ons eigen hart woont. En Paulus heeft het hier helemaal niet over de duivel maar over onze eigen wil. Het kwaad, dat woont als eerste in ons zelf. En daarom heeft de duivel een ingang. Dat betekent: jij en ik, we hebben allereerst een gevecht met onszelf te voeren.

Daarom hoort bij de vrucht van de Geest ook zelfbeheersing. Nee kunnen zeggen tegen de impulsen in jezelf. Impulsen van zelfverrijking, geilheid, agressie, verslaving, begeerte en verveling.

Wij ademen allemaal de sfeer in van ‘je moet jezelf kunnen zijn’. Ik ga naar mijn werk en ik zit niet lekker in mijn vel. Dat is dan zo. Ik moet gewoon mezelf kunnen zijn. Pech voor m’n collega’s. Het is een leugen dat ‘gewoon jezelf zijn’ altijd goed is.

Je hebt ook matigheid nodig, zelfcontrole, discipline. En dat geldt op zoveel terreinen.

Sport – niet de scheids verrot schelden.

Eten en drinken – niet jezelf volvreten of klemzuipen.

Seks – niet toegeven aan je eigen driften.

Winkelen – wees geen shop-aholic en koop niet alles wat je leuk vindt maar helemaal niet nodig hebt

Autobezit – een kleine, zuinige auto kan ook

Gesprekken – bijt je tong af als je iets negatiefs wilt vertellen over een ander

Relaties met anderen – geen wraak nemen, niet terugpakken

Vul het zelf maar aan.

Wij zitten vol met driften, begeertes, verkeerde neigingen. Als we maar doen wat we willen, gaat het mis. Want, zegt Paulus, wat de Geest verlangt is in strijd met wat wij uit onszelf najagen. En dus: beheers jezelf, laat je leiden door de Geest.

6. De vrucht van de Geest is liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing.

Wat zou het mooi zijn, als we die vrucht bij iedereen hier in de gemeente zagen hè?

Denk jij ook wel eens: als die anderen toch wat meer zouden zijn zoals Jezus. Als die anderen nu eens…

Zou jij soms de mensen ook wel met hun koppen tegen elkaar willen slaan?

Wat zou het mooi zijn als er een reset-knop was. Koppen tegen elkaar, reset, opnieuw beginnen.

Weet je – de bijbel zegt eigenlijk iets dergelijks. Koppen tegen elkaar – reset – opnieuw beginnen. En dat gebeurt bij het kruis van Jezus Christus. De kop van Jezus Christus vangt de klap op. Hij sterft. Reset – opnieuw beginnen – dat gebeurt! Als Jezus opstaat uit de dood. En als jij echt in Jezus Christus gelooft en bij hem hoort. Door zijn Geest een nieuw leven gaan leiden.

Maar dan begint het nooit bij die anderen. Dan begint het bij jezelf.

Het begint bij: je eigen natuur met alle hartstocht en begeerte aan het kruis slaan. Heftige woorden. Je eigen natuur met alle hartstocht en begeerte aan het kruis slaan. Dat wil zeggen: jezelf veroordelen om die slechte hartstochten en begeertes. Heel radicaal ‘nee’ zeggen tegen jezelf, tegen je eigen wil.

Word je daar moedeloos van?

Denk je: dat is te groot voor mij? Zo nee zeggen tegen mezelf, dat kan ik niet?

Word je moe van die strijd tegen jezelf, die nooit ophoudt? Word je moe van al die anderen om je heen die hun eigen wil blijven volgen?

Dan kom ik weer terug bij het begin. Als je bij Jezus Christus hoort, dan is dit geen eindeloze vermoeiende strijd. Als je bij Jezus Christus hoort, dan is je eigen oude natuur al verslagen en veroordeeld. Aan het kruis geslagen met Jezus. Die oude natuur leeft nog wel. Hij maakt het je nog moeilijk. Maar hij is al veroordeeld en aan het kruis gespijkerd. Zo meteen is hij helemaal dood.

En als je bij Jezus Christus hoort, woont de Heilige Geest in je. En die Geest leidt je. Doe niet wat die oude natuur wil, die al vastgespijkerd zit aan het kruis van Jezus Christus. Maar laat je leiden door de Geest, want dan ben je niet gericht op je eigen begeerte. En laat het dan over aan de Geest. Het is de vrucht van de Geest. De Geest is het geheim ervan dat die vrucht in jou groeit.