Psalm 22:2a | Jezus schreeuwt jouw ‘waarom?!’

Mark Veurink
Mark Veurink
5 maart 2017

Psalm 22:2a | Jezus schreeuwt jouw ‘waarom?!’

image_pdfimage_print

Verlaten zijn: het is misschien wel de heftigste ervaring die je kunt hebben. Je kunt je ook door God verlaten voelen, net als David. ‘Waarom laat u me in de steek?!’ Aan het kruis neemt Jezus die vraag over: hij wordt verlaten, jij nooit meer!
Voor wie deze preek in een kerkdienst wil gebruiken: graag ontvang ik een melding op hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint toe.

Liturgie
Zingen: GKB Psalm 130 : 1 en 3
Stil gebed
Votum en groet
Zingen: ‘Oceans’
Gebed
Kinderen naar club
Lezen: Psalm 22 : 1 – 6 en Matteüs 27 : 45 – 50
Zingen: Psalm 77 : 1, 2 en 4 (LvK = GKB)
Preek over Psalm 22 : 2a
Zingen: GKB Gezang 163 : 1, 2 en 3
Kinderen terug
Leefregels
Zingen: LvK Gezang 449 : 1, 3, 4 en 5
Onderwijs avondmaal
Viering avondmaal – met luisterlied Psalmen voor Nu 22
Zingen: GKB Gezang 125 : 4, 5 en 6
Gebed
Mededelingen
Collecte
Zingen: LvK Gezang 192 : 2, 5 en 6
Zegen

Jezus schreeuwt jouw ‘waarom?!’

Inleiding
dia 1 – zwart
Verlaten worden:
ik denk dat het de pijnlijkste ervaring is die je kunt hebben.
Je staat er alleen voor, dat is angstaanjagend.
Veel mensen hebben last van verlatingsangst.
Vooral van kinderen is het bekend,
maar volwassenen hebben het net zo goed.

dia 2 – Roos Schlikker
Bijvoorbeeld Roos Schlikker.
Zij is journalist en columnist, maar vooral bekend van Wie is de Mol.
Vorig jaar schreef ze in het Parool een column over verlatingsangst.
Eens in de maand droomt ze dat haar man haar inruilt voor een ander.
Ik lees even voor wat ze dan schrijft:
‘Het geroffel van mijn hart en mijn eigen huilkreet
hadden me doen wakker schrikken.
Het duurde een paar minuten voor ik wist dat ik hem weer had gehad:
de grote ‘Hij gaat bij me weg’-nachtmerrie.
Vaak lijkt de droom zo echt
dat ik de dag erna moeite heb aardig tegen mijn echtgenoot te doen.
Hij weet het zelf niet, maar hij heeft me iets verschrikkelijks aangedaan.
Natuurlijk is het verlatingsangst.
Ik heb er altijd last van gehad.
Op het oog sta ik best stevig op mijn poten,
maar dat kan alleen als ik me ingebed voel in een ondergrond van zekerheid.
Zekerheid dat mijn man me leuk vindt,
dat mijn vriendinnen altijd bij me zullen horen,
dat mijn ouders nooit doodgaan
en dat mijn kinderen aan me verklonken blijven.’

dia 3 – verlaten
Voor Roos is het een nachtmerrie.
Voor anderen is het werkelijkheid.
Ik zat wat op Google te zoeken naar ‘verlaten zijn’,
en werd boos van wat ik tegenkwam.
Ik lees maar weer even voor:
‘Uit onderzoek blijkt dat wanneer een man ernstig ziek is,
er geen verhoogd risico is voor echtscheiding.
Maar wist je dat het huwelijk of de relatie
van een vrouw met een levensbedreigende ziekte, zoals kanker,
zes keer vaker strandt dan bij mannen met een soortgelijke diagnose?’
Wat een klap in je gezicht moet dat zijn!
Je hebt kanker, misschien ga je wel dood,
en juist nu je je man het hardste nodig hebt,
laat hij je aan je lot over.

dia 4 – Jezus schreeuwt jouw ‘waarom?!’
Psalm 22 gaat over verlaten zijn.
Verlaten door mensen, maar dat is nog niet alles:
het begint met een uitroep naar God:
‘mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten?’
Een uitroep van David, maar aan het kruis neemt Jezus hem over.
Daarom is het thema: Jezus schreeuwt jouw ‘waarom?!’

1. God is weggegaan…
dia 5 – God is weggegaan…
Maar voor we naar die schreeuw van Jezus gaan,
gaan we naar de schreeuw van David, en misschien ook van jou.
In de versie van de Psalmen voor Nu klinkt het zo:
‘ik sta alleen, want u bent weggegaan.
Mijn God, mijn God, waarom?’
God is weggegaan, help!

Wat een heftig begin.
De wanhoop spat er vanaf.
‘Mijn God, waar bent u?’
Maar God laat niets van zich horen.
Hij is met de noorderzon vertrokken.
‘Mijn God, mijn God, waarom?!’
Het is een forse aanklacht, voor het gevoel misschien zelfs over het randje:
‘u laat me in de steek God!’

dia 6 – een Psalm van David op de vlucht
Psalm 22 is een Psalm van David.
Wanneer David hem heeft geschreven, staat er niet bij.
Als je de Psalm verder leest, wat we de komende weken gaan doen,
kom je erachter dat David wordt opgejaagd.
David is op de vlucht voor een woeste bende die hem naar het leven staat.
Dat kan natuurlijk figuurlijk bedoeld zijn,
maar in het geval van David is het nog niet zo gek het letterlijk te nemen.
Twee keer is David op de vlucht geweest.
De eerste keer was voor zijn voorganger, koning Saul.
Saul beseft dat het koningschap van hem zal worden afgepakt,
en vermoedt, terecht trouwens, dat David zijn plaats zal innemen.
Saul kan dat niet hebben, en begint een klopjacht.
13 Bijbelhoofdstukken lang is David voor Saul op de vlucht, 1 Samuël 19-31.
De tweede keer is veel later.
Saul is gestorven, David is koning geworden.
Maar dan staan zijn eigen kinderen tegen hem op.
Zijn zoon Absalom pleegt een staatsgreep, een coupe,
en weer moet David vluchten.

dia 7 – de diepste pijn: God laat het afweten
Het zijn de donkere dagen van Davids leven.
Alles zit tegen.
Op de vlucht voor vijanden,
verraden door zijn vrienden, ja zelfs zijn kinderen.
David moet heel wat incasseren.
Maar wat de donkere dagen pas echt pikzwart maakt,
dat is dat God weg is!
Meer dan ooit heeft David God nodig,
maar God komt David niet te hulp.
Mensen doen David heel wat aan,
maar wat David het meest steekt is dat God hem laat zitten.
Nota bene: God had hem aangewezen als de toekomstige koning,
zonder God was David nog lekker buiten bij de schapen,
en nu het er op aankomt laat God hem in de kou staan.
Dát is het dieptepunt.

David snápt het ook niet.
Zo is God toch niet?!
Dat zijn vers 5 en 6: wie op God vertrouwt, wordt niet beschaamd.
Dat hebben de voorouders altijd gemerkt.
David gelooft het ook: God laat je niet in de steek.
Maar in de praktijk blijkt God dat wél te doen!

dia 8 – Psalm 22: ook jouw ervaring?
Na David hebben velen zich de woorden van Psalm 22 eigen gemaakt.
Tot vandaag aan toe.
Je zit in een situatie die je eigenlijk niet aankunt,
het water loopt je over de schoenen.
Je hebt relatieproblemen, je gezondheid neemt ernstig af, je zit vol zorgen.
Je dacht dat God je dan wel te hulp zou schieten,
maar je hebt helemaal niets aan hem.
Misschien voel je je er nog schuldig over ook,
dat je zou moeten ervaren dat God je er doorheen helpt,
maar je merkt er niets van…
God is weggegaan!

Trouwens, niet alleen in moeilijke situaties kan dat gevoel je bekruipen.
Als je leven zo op het oog best op orde is,
kun je je nog steeds verlaten voelen.
Stom is dat!
Je hebt het prima voor elkaar, en tegelijk voel je dat er iets mist.
God is weggegaan, en we moeten het zelf maar uitzoeken.
Dan steken angst, onbehagen, onveiligheid en wantrouwen de kop op.
Zelfs in de kerk.

En God? Hij blijft stil.
Hij antwoord niet.
Niet even een bemoedigend signaal, een teken dat het goed komt.
Je staat er alleen voor, want God is weggegaan.

2. Jezus schreeuwt jouw ‘waarom?!’
dia 9 – Jezus schreeuwt jouw ‘waarom?!’
Psalm 22 begint wanhopig,
en het is goed om die wanhoop op je in te laten werken,
er niet snel overheen te springen.
Voel de radeloosheid maar, schreeuw maar ‘waarom?!’
Want dan ga je ontdekken wat het betekent
dat Jezus jouw ‘waarom?!’ schreeuwt.

dia 10 – Jezus neemt Psalm 22 van je over
Jezus neemt Psalm 22 van je over.
Het ‘waarom’ wordt alleen maar onbegrijpelijker.
Als ik eerlijk ben, dan weet ik best waarom God van mij weg zou gaan.
Hij heeft alle reden ons te verlaten.
Moet je kijken naar wat we van zijn wereld hebben gemaakt!
Maar Jezus is anders.
Bij Jezus is geen reden aan te voeren waarom God hem zou verlaten.
Toch roept Jezus uit: ‘mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten?’

Net als David wordt Jezus belaagd.
Met één groot verschil: David weet te ontkomen.
Jezus niet: hij is in handen van zijn vijanden.
Hij had kunnen ontkomen, als hij had gewild.
Maar Jezus gaf zich over, vrijwillig.
Zijn vrienden lieten hem vallen,
het volk dat ‘kruisig hem’ riep, heeft zijn zin gekregen.
Jezus is gekruisigd, weet dat de dood onafwendbaar is.
Juist nu heeft hij zijn Vader nodig.
Hij weet dat dit de weg is die hij moet gaan,
maar laat God hem daar toch de kracht voor geven!

dia 11 – Jezus ondergaat het van God verlaten zijn
Maar nee, het wordt donker, 3 uur lang.
Uren die voor Jezus een eeuwigheid duren.
God is zijn licht, maar het licht trekt zich terug.
Het is de hel.
In de bijbel wordt de hel vaak ‘de buitenste duisternis’ genoemd.
God is er niet, en zonder zijn aanwezigheid sterven wij.
David voelt zich door God verlaten, zoals ook wij dat kunnen voelen.
Jezus ís door God verlaten.
De volle last van onze zonde komt op Jezus,
en dan moet God wel weggaan.

Dit is een goddelijk drama.
Jezus en zijn Vader, zij zijn één!
Een hechtere eenheid dan de eenheid van de drie-enig God bestaat niet.
Maar nu wordt deze eenheid verbroken.
De Ene wordt verscheurd.
God ondergaat het van God verlaten zijn!

‘Mijn God, waarom?!’
Het is gevaarlijk om op Jezus’ vraag antwoord te geven.
Als Jezus vraagt ‘waarom’, wie zijn wij om ‘daarom’ te zeggen?
Tegelijk is het voor ons allesbepalend dat Jezus verlaten wordt.
God zou ons moeten verlaten, mij moeten verlaten, maar hij verlaat zijn Zoon.
In het klassieke avondmaalsformulier staat het zo:
‘Toen riep hij uit: “mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten?”
opdat wij door God aangenomen en nooit meer door hem verlaten zouden worden.’
Bij God hoef je geen verlatingsangst meer te hebben.

dia 12 – ‘waarom?!’: Jezus schreeuwt het met jou en in jouw plaats
Jezus schreeuwt jouw ‘waarom’: hij schreeuwt het met je mee!
Wat is jouw pijn?
Waar voel jij je door God alleen gelaten?
Waar wil je een antwoord op?
Jezus schreeuwt het voor je uit: ‘waarom?!’
Hij gaat door de donkerste eenzaamheid,
als er iemand is die Psalm 22 uit ervaring kent, is het Jezus wel.
Wij vragen God ‘waarom?’, in Jezus stelt God de vraag mee.
Dat lijkt me bemoedigend, als je je vandaag in Psalm 22 herkent.

Jezus schreeuwt jouw ‘waarom’: hij schreeuwt het in jouw plaats.
Ik las ergens: ‘Jezus pakt de Psalm van ons over
om het tot in zijn diepte uit te zingen.’
In ons gevoel dat God is weggegaan, stonden we alleen.
Maar nu niet meer: Jezus is er geweest.
In de donkerste Godverlatenheid is Jezus geweest.
Er is geen enkele plaats waar God niet geweest is.
Zelfs in de Godverlatenheid ben je niet alleen.
We kunnen niet meer dieper zinken dan hij,
we komen hem steeds weer tegen!
Alsof je hopeloos verdwaald bent in een enorme woestijn,
je denkt dat je de bewoonde wereld nooit meer zult vinden,
zult sterven van de hitte en de dorst,
maar dan een medereiziger tegenkomt, die weet waar de uitgang is!

3. Blijf het vragen!
dia 13 – blijf het vragen!
Dat betekent niet dat je opeens alle antwoorden hebt.
Dat Jezus het ‘waarom?’ uitschreeuwt,
betekent niet dat je nooit meer ‘waarom?’ hoeft te vragen.
Het gevoel kan blijven, dat God is weggegaan.
Blijf het dan vragen!

dia 14 – God kan wel tegen onze vragen
Dat doet David ook.
God is weggegaan, en wat doet David?
Hij gaat naar God!
Nog voor hij zijn klaagzang begint, zegt hij: ‘mijn God, míjn God’.
Hoe donker het ook is, hoe ver weg God ook lijkt,
David klampt zich aan God vast.
God is alles wat hij heeft!
Aan de ene kant klaagt hij God aan: waar bent u?
Aan de andere spreekt een diep vertrouwen uit die aanspraak: ‘mijn God’.
Niet zomaar ‘God’, niet ‘God van mijn voorouders’, niet ‘God van Israël’, maar ‘mijn God’.
Met Jezus is er des te meer reden om je vragen te blijven stellen,
ze naar God uit te schreeuwen!

God kan wel tegen onze vragen.
Bij God hoeven we niet te doen alsof.
Alsof we hem altijd begrijpen.
Alsof we zijn aanwezigheid altijd ervaren.
We doen misschien wel eens alsof het geen vraag is: natuurlijk is God er!
Ja, dat is hij, dat zegt David ook, omdat hij het weet.
Maar hij ervaart het niet.
Wat als je niets van God merkt?
Als God stil blijft?
Als je je door God in de steek gelaten voelt?
Overschreeuw jezelf dan niet, maar stel je vragen!
Verstop je vragen niet voor God.

dia 15 – ‘mijn God’: een prachtig gebed!
Soms is het te veel,
weet je niet meer wat je vragen moet.
Begin dan maar met die eerste woorden: ‘mijn God’.
Wat een prachtig gebed is dat!
Helaas zijn die woorden gekaapt.
Ik moet denken aan opgedirkte actrices uit slechte Amerikaanse series,
die theatraal na elke 5 zinnen ‘o my God’ zeggen.
Of Facebook, waar het wordt afgekort tot OMG.
Zullen we ons dat mooie gebed niet laten afpakken?
Als je niet meer weet wat je God te zeggen hebt,
wat is het dan prachtig om daar te beginnen:
‘mijn God, míjn God.
Ik snap er helemaal niets van, ik snap niets van u.
Maar ik ga naar u toe: houd mij vast!’

En herinner God dan, net als David, maar aan wie hij is.
‘U bent de Heilige, die op Israëls lofzangen troont.’
Niet op onze klaagzangen dus!
God ziet je niet graag lijden, het doet hem pijn.
Dat mag je bij hem neerleggen!
Herinner God aan wat hij heeft gedaan,
aan wat hij in Jezus heeft gedaan:
‘mijn God, u hebt uw Zoon verlaten,
zodat u ons nooit meer verlaten zou.
Waarom verlaat u mij dan?’

dia 16 – geen antwoorden, wel hoop!
Misschien krijg je een antwoord, misschien ook niet.
Uiteindelijk gaat het niet om antwoorden.
Welk antwoord voldoet nou op zo’n vraag?
‘Ja, sorry, ik heb je verlaten, dat moest nu eenmaal, ik zal je uitleggen waarom.’
Is dat een antwoord?
Ik las een interview met rabbijn Lody van de Kamp.
Hij zegt: ‘het is beter met vragen te leven dan met dubieuze antwoorden.’
In Psalm 22 komt er uiteindelijk wel een ‘antwoord’,
in die zin dat Davids vragen tot rust worden gebracht.
Dat betekent niet dat wij nu de antwoorden hebben,
wel dat we onze vragen niet zonder hoop stellen.
Jezus schreeuwt ze met ons mee, hij is onze hoop!
En dan mogen we hem vinden, in brood en wijn.
Amen.