Prediker 7:3 – Wat moet ik met verdriet?

Mark Veurink
Mark Veurink
26 oktober 2014

Prediker 7:3 – Wat moet ik met verdriet?

image_pdfimage_print

Iedereen wordt geconfronteerd met de dood. Moeilijk is dat. Maar volgens Prediker is het mooi om op een begrafenis te zijn. Want verdriet om de dood zet je stil, laat je zien wat echt belangrijk is en hoe kwetsbaar mensen zijn.

Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint toe.

Liturgie
Zingen: Psalm 73 : 10
Stil gebed
Votum en groet
Zingen: Opwekking 575
Gebed
Kinderen naar club
Lezen: Prediker 7 : 1 – 29
Zingen: Psalm 90 : 3 en 6
Preek over Prediker 7 : 3
Zingen: Psalm 16 : 2, 3 en 4 (versie ‘Levensliederen’)
Kinderen terug
Lezen wet (zaligsprekingen BGT)
Zingen: GKB Gezang 127 : 1, 2 en 3
Avondmaal
Lezen formulier 4
Viering
Zingen: GKB Gezang 127 : 4 en 5
Gebed
Collecte
Zingen: GKB Gezang 163 : 1, 2 en 3
Zegen

Wat moet ik met verdriet?

Inleiding
dia 1 – wat moet ik met verdriet?
Een pittig onderwerp vandaag:
wat moet je met je verdriet als iemand is overleden?
Prediker zegt daar dingen over die misschien vreemd klinken:
dat een begrafenis mooier is dan een kraambezoek.
Hoezo?! Vindt hij de dood soms mooier dan nieuw leven?

Nee, dat is niet wat Prediker bedoelt.
Maar wat dan wel?
Toen ik daarover nadacht, moest ik aan mijzelf denken.
Die vreemde woorden van Prediker,
die gaan over mij, over hoe ik heb leren geloven,
en zelfs over waarom ik predikant ben geworden.
We duiken zo nog wat dieper in de woorden van Prediker,
maar eerst wil ik mijn verhaal vertellen als voorbeeld daarbij.

dia 2 – opa
Deze week, 31 oktober, is het precies 10 jaar geleden
dat mijn opa Veurink is overleden.
Het was de eerste keer dat ik zo met de dood in aanraking kwam.
12 Jaar eerder was mijn oma al overleden,
maar dat heb ik niet zo bewust meegemaakt.
De ziekte en het overlijden van opa wel, dat heeft me stilgezet.

dia 3 – studiekeuze
Ik was toen 17 jaar en zat in de examenklas van het vwo.
Het jaar dus om te kiezen welke studie ik daarna zou gaan doen.
Zo heel moeilijk vond ik dat niet,
wiskunde, natuurkunde, scheikunde, dat lag mij goed,
dus het zou ongetwijfeld een technische studie worden.
Ik was al op open dagen geweest in Enschede en Delft, bij de technische universiteiten.
En verder ging het leven gewoon z’n gangetje.
Naar school, als bijbaantje folders rondbrengen, msn’en, enzovoort.
En naar de kerk en catechisatie.
Daar vond ik maar weinig aan.
Ik geloofde in God, zeker weten,
maar geloof had niet zo veel met mijzelf te maken.

dia 4 – begraafplaats
In dat jaar werd opa ziek en is hij overleden.
Voor het eerst was ik op een begrafenis van een familielid.
Mijn wereld, waarin alles goed ging, veranderde.
Natuurlijk wist ik wel dat mensen dood gaan,
maar niet in mijn veilige wereld!
Als opa dood kon gaan,
dan kunnen andere opa en oma ook dood gaan.
Dan ga ik zelf ook eens dood.
Waar leef ik eigenlijk voor?

dia 5 – kruis
Ik kwam erachter dat veel dingen die belangrijk voor me waren,
eigenlijk helemaal niet zo belangrijk zijn.
Ik ging me ergeren aan de radio die ik altijd aan had staan,
kon prima een weekje zonder msn,
en een week geen huiswerk maken is ook geen ramp.
Geloof werd juist wel belangrijk.
Al die dingen waar ik druk mee ben, die zijn tijdelijk, God niet.
Toen kwam geloof echt bij mij binnen,
later dat jaar heb ik belijdenis gedaan,
en ik ging niet naar de technische maar naar de theologische universiteit.

Nee, dat ik geloof, dat het ook iets van mijzelf werd,
dat is echt niet alleen gekomen doordat opa overleed.
Ik bedoel, ik was 17, een leeftijd waar keuzes op je af komen.
Maar de dood van opa heeft er absoluut mee te maken:
het heeft mij stil gezet,
en door mijn verdriet ging God voor mij leven.

dia 6 – wat moet ik met verdriet?
En dat is precies wat Prediker beschrijft.
‘Wat moet ik met verdriet?’ vraagt Prediker zich af.
Het antwoord is heel simpel: laat je stilzetten.
Verdriet maakt je sterker.

1. Weglopen voor verdriet
dia 7 – weglopen voor verdriet
Stilstaan, dat zit niet zo in ons.
Ja, verdriet kan je sterker maken,
maar dan moet je er niet voor weglopen.
Vaak weten we ons in Nederland
helemaal geen raad met verdriet en de dood.

dia 8 – het leven is niet altijd vrolijk
Dat ziet Prediker ook.
Hij zegt dat je beter verdriet kunt hebben,
maar om zich heen ziet hij juist vrolijke mensen.
Mensen die lachen, mensen die graag feest vieren.
Of het nu om een geboorte is, een bruiloft,
een verjaardag, of gewoon zomaar.
Prediker ziet mensen die leuke dingen willen doen.
Plezier is voor hen een soort levensdoel geworden.
Het leven is de moeite waard als je vrolijk bent.

Maar zo is het leven natuurlijk niet altijd.
Het leven zit soms tegen.
Mensen van wie je houdt, gaan dood.
Je kunt niet altijd vrolijk zijn.
Maar verdriet is moeilijk.
Prediker ziet veel mensen die er niets mee kunnen,
die er liever voor weglopen.
Natuurlijk, ze gaan ook naar de begrafenis,
en doen daar echt niet vrolijk,
maar het zet hen niet stil.
Het verdriet moet weer snel voorbij zijn,
het leven gaat door, dus over tot de orde van de dag.

dia 9 – niet weglopen voor verdriet rondom de dood
Je kunt Prediker heel makkelijk verkeerd begrijpen.
‘Zie je nu wel, christenen mogen geen feest vieren.’
Nou, dat mag best, dat deed Jezus zelf ook,
en in andere hoofdstukken zegt Prediker prachtige dingen over genieten van het leven.
Maar feest is niet alles.
Anderen lezen dit stukje in Prediker
als dat christenen altijd droevig moeten kijken, sombere kleren moeten dragen,
omdat ze beseffen hoe zondig ze zijn.
Niets mis met wat zondebesef, maar alweer:
2 hoofdstukken verderop zegt Prediker juist dat je feestkleren moet dragen.
Het gaat Prediker om het verdriet als mensen sterven.
Dát verdriet is goed.
En van dat verdriet loop je zomaar weg.

Want zo anders zijn wij vandaag niet.
Laten merken dat je verdrietig bent, is een teken van zwakte.
Je moet gewoon verder met je leven.
Een periode van rouw mag vooral niet te lang duren.
Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd.
En dood gaan, daar moet je maar niet te veel over nadenken.
Daar wordt je alleen maar somber van.

2. Verdriet leert leven
dia 10 – verdriet leert leven
Prediker waarschuwt juist: ontloop het verdriet niet!
Doe niet alsof je altijd vrolijk moet zijn.
Vroeg of laat kom je in aanraking met de dood.
Allemaal moeten we eens sterven.
En iedereen wordt in zijn leven geconfronteerd
met dat het niet allemaal gaat zoals je zou willen.
Prediker zegt: zo is het leven,
ontloop het niet, dan houdt je jezelf alleen maar voor de gek.

dia 11 – in verdriet rond de dood leer je wat leven is
Maar dat is nog niet alles.
Want als je verdrietig bent, als je rouwt,
juist dan kun je veel leren over het leven.
Verdriet maakt je sterker.
‘Bij een droevig gezicht maakt het hart het goed,’ zegt Prediker.
Iemand anders die ik ken,
iemand die ook het nodige te verwerken heeft gehad, zei eens:
‘van verdriet wordt je geen slechter mens.’

Van het verdriet van een begrafenis leer je meer dan van het feest van een geboorte.
Een geboorte is prachtig, ik heb het 2 keer meegemaakt, onbeschrijvelijk.
Maar hoe mooi een geboorte ook is:
je komt dichter bij het geheim van het leven als je verdriet hebt,
als het tegenzit of als je leven ten einde loopt.
Dan zie je het leven meer zoals het is.
Als je verdriet niet ontloopt,
leer je over wat je doet en wie je bent.

dia 12 – wat je doet: wat echt belangrijk voor je is
Je leert over wat je doet.
Als je wordt stilgezet door de dood,
leer je zien wat er in je leven echt toe doet.
Het laat je relativeren.
Dan zie je opeens hoe veel tijd en energie je steekt
in dingen die niet echt belangrijk voor je zijn.
Het gaat niet om geld, je werk, je hypotheek,
het heeft helemaal geen zin om daar voor te leven.
Verdriet om de dood confronteert je daarmee.
Je ontdekt ook wat wel belangrijk is:
hoe mooi het is om van mensen te houden,
en daarin te investeren.
En God: het leven gaat voorbij, maar God blijft.

dia 13 – wie je bent: met lege handen
Je leert ook wie je bent.
Bij een geboorte is er nog alle tijd om te fantaseren:
hoe zal deze baby opgroeien, wat zal die later worden?
De wereld ligt aan je voeten, je kunt wat van het leven maken.
Bij een begrafenis is dat wel anders:
het leven is kort, en zo maakbaar is het niet.
Als het voor je ligt, lijkt het heel wat, maar het leven is zo voorbij.
Wat stellen mensen weinig voor.
Verdriet om de dood leert je om te zien dat je met lege handen staat.
Dat je kwetsbaar bent.
Het leert je om niet op jezelf maar op Jezus te bouwen.
Zoals Paulus dat zegt in 2 Korintiërs 12:
‘God zei: “je hebt niet meer dan mijn genade nodig,
want kracht wordt zichtbaar in zwakheid.”
Dus laat ik mij veel liever voorstaan op mijn zwakheid,
zodat de kracht van Christus in mij zichtbaar wordt.’

3. Als verdriet te veel wordt
dia 14 – als verdriet te veel wordt
Als we zo met Prediker over verdriet praten,
lijkt het wel alsof verdriet prachtig is.
Ik weet ook dat ikzelf wat dat betreft makkelijk praten heb:
dat mijn opa 10 jaar geleden is overleden,
was verdrietig en heeft me stilgezet,
maar als het je ouders zijn, een broer of zus,
je man of vrouw, of zelfs een kind,
wat is dat moeilijk!
Als je van de dood moet leren, dan is het wel een hele harde les!

dia 15 – de dood is niet mooi maar een vijand
Gaat Prediker daar niet wat te gemakkelijk over heen?
Maakt hij de dood niet te mooi?
Als je leven op de kop staat,
omdat iemand die veel voor jou betekende er niet meer is,
moet je het dan maar mooi vinden dat je ervan kunt leren?

Nee, Prediker verheerlijkt de dood niet,
romantiseert het verdriet niet.
De dood is niet iets om vrolijk en blij van te worden.
De dood is verschrikkelijk, het is en blijft een vijand.
Dat hoef je niet mooier te maken.
En als je met de dood te maken krijgt,
is er alle reden om verdriet te hebben,
en soms ook om woedend te zijn, en machteloos tegelijk.
Natuurlijk grijpt de dood je aan.

dia 16 – neem tijd voor verdriet
Wat Prediker wil zeggen: vlucht daar niet voor weg.
Er is verdriet, er is dood, dus wat doe je ermee?
Prediker gaat daar niet makkelijk overheen.
Prediker zegt juist: ‘neem de tijd om door je verdriet heen te gaan.’
Het slaat nergens op dat je over een week, of over een half jaar,
toch wel weer eens over je verdriet heen moet zijn,
en anderen niets aan je mogen merken.
Dan ga je er pas makkelijk overheen!
Als je geen tijd neemt voor je verdriet,
dan neemt je verdriet wel tijd voor jou.
Prediker zegt: druk het niet weg, ga er doorheen.
En help elkaar daar ook bij.
Vlucht niet voor het verdriet van een ander,
door te doen alsof er niets aan de hand is.
Ga er liever samen doorheen, ook als het dichtbij komt.

dia 17 – met God kun je het onder ogen komen
Want in het verdriet om de dood
zie je het leven zoals het echt is, zonder opsmuk.
Als je veel van jezelf verwacht, kun je dat niet zien.
Je hebt God nodig om dat te durven zien:
van het leven in al zijn kwetsbaarheid, maakt God juist iets moois.
Kijk maar naar Jezus: het kruis werd de overwinning.

4. Maak gebruik van verdriet
dia 18 – maak gebruik van verdriet
De dood is dus niet mooi, verdriet is niet fijn,
maar er is meer in het leven dan plezier.
Juist daar leer je wat het leven is.
Maak er gebruik van!

dia 19 – vlucht niet weg in een oppervlakkig leven
Loop niet weg voor verdriet.
Leef niet alsof er nooit een einde aan je leven komt.
Leef niet alsof het hele leven draait om vrolijk zijn en plezier maken.
Ik denk dat wij die les van Prediker echt moeten leren.
Want wat kunnen wij druk zijn met ons vertrouwde leventje.
Met geld, werk, hobby’s, met je telefoon.
Je denkt al snel dat dat het leven is.
En dat zijn goede dingen, maar als het daar bij blijft,
is je leven zo oppervlakkig.
Vlucht daar niet in weg!
Denk juist na over de dood, ook over je eigen dood, praat erover.
Want wat is het jammer als je er pas op je sterfbed achter komt
waar het leven om gaat.

dia 20 – leer uit genade te leven
En leer eruit wat echt belangrijk is.
Leer je bekende leven te relativeren
en ontdek wat echt de moeite waard is om voor te leven.
Je leven gaat niet om allerlei uiterlijke dingen.
Leven voor God geeft veel meer voldoening.
Leer hoe kwetsbaar het leven is,
dat je met lege handen staat.
Als gebroken mensen, met lege handen,
komen we zo aan de maaltijd van de Heer,
en weten we ons van hem afhankelijk.
Zijn dood brengt ons echt leven.
Amen.