Matteüs 5:48 | Volmaakt zijn?!

Mark Veurink
Mark Veurink
9 juli 2017

Matteüs 5:48 | Volmaakt zijn?!

image_pdfimage_print

Ben jij volmaakt? Nee? Jezus geeft als opdracht: ‘wees volmaakt!’ Is alleen het beste goed genoeg voor Jezus? Wil hij ons perfectionisten maken, voor zover we dat nog niet waren? Wat moet je met zo’n opdracht?
Voor wie deze preek in een kerkdienst wil gebruiken: graag ontvang ik een melding op hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint toe.

Liturgie
Zingen: LvK Gezang 381 : 1, 2 en 3
Stil gebed
Votum en groet
Zingen: Psalm 113 : 1 en 2 (GKB=LvK)
Gebed
Kinderen naar club
Lezen: Matteüs 5 : 17 – 48 (is tegelijk wetslezing)
Zingen: Opwekking 136 : 1 en 2
Preek over Matteüs 5 : 48
Zingen: LvK Gezang 473 : 1a, 2v, 3m, 4v, 5m en 10a
Kinderen terug
Onderwijs avondmaal
Zingen: ‘Aan uw tafel’ (Sela)
Viering avondmaal
Zingen: Psalm 103 : 1, 5 en 7 (GKB=LvK)
Gebed
Mededelingen
Collecte
Zingen: Opwekking 334
Zegen

Volmaakt zijn?!

Inleiding
dia 1 – toetsen
De vakantie komt eraan.
Voor sommigen is het al begonnen,
anderen zijn druk bezig met de laatste loodjes.
Toetsen maken bijvoorbeeld.
Hard leren, en hopen dat je een cijfer haalt waar je tevreden mee bent.

Daar ben ik vandaag benieuwd naar: wanneer ben je tevreden?
Het maakt natuurlijk ook uit om welk vak het gaat.
Ik was voor het vak Grieks met een lager cijfer tevreden
dan ik voor natuurkunde zou zijn.
Dus voor het gemak nemen we even 1 vak: Engels.
Misschien is het al lang geleden dat je toetsen moest maken,
maar beeld het je toch maar even in:
als je deze week een toets Engels zou moeten maken,
met welk cijfer zou je dan tevreden zijn?
Wie is met een 5 al tevreden?
Een 6? Een 7? Een 8? Een 9?
En wie is pas tevreden met een 10?

Zelf ben ik een perfectionist, en niet snel tevreden.
Met een 8 kan ik tevreden zijn,
maar dan wil ik wel weten wat ik moet doen om er een 10 van te maken.
Mijn eerste onvoldoende herinner ik me nog heel goed.
Een 4, voor een onaangekondigde woordjestoets Engels.
Ik had het niet geleerd en viel door de mand.
Ik schaamde me rot…
Thuis heb ik het niet verteld – pas later.
Met mijn docent ging ik nog in discussie,
want ik vond dat hij niet eerlijk had nagekeken,
en ik een 5 had verdiend.
Dat had ik ook, daar ben ik nog van overtuigd,
maar ik denk dat die docent mij iets wilde leren:
je mag ook wel eens een onvoldoende halen.

dia 2 – volmaakt zijn?!
Ik vind dat nog steeds moeilijk, niet perfect zijn,
maar ik begin het een beetje te leren.
Maar dan lees ik wat Jezus zegt, in Matteüs 5:48:
‘Wees dus volmaakt, zoals jullie hemelse Vader volmaakt is.’
Help!
Dit kan toch niet?
Is voor God alleen een 10 goed genoeg?
Dan zijn we allemaal gezakt!
Wat wil Jezus tegen ons zeggen?
Daar wil ik met jullie bij stilstaan.

1. Volmaakt, ik?!
dia 3 – Jezus legt de lat hoog
‘Wees dus volmaakt’…
Ga er maar aanstaan!
Volmaakt? Ik?!

De mensen, die Jezus overal vandaan gevolgd zijn,
zullen zich ook hebben afgevraagd waar ze aan begonnen zijn.
Ze snakten naar ruimte, vrijheid, en gewoon een beetje geluk.
Was dat nou te veel gevraagd?
Het lijkt van wel, want Jezus gaat er met de zweep overheen.
De mensen vonden al die regels van de Farizeeën al zo moeilijk,
maar Jezus maakt het helemaal bont:
hij legt de lat torenhoog.

‘Dacht je dat je er was als je geen moord pleegt?
Welnee, dat is maar een begin!
Nee hoor, alleen al als je denkt: “ik kan die vent wel schieten”,
dan ben je net zo schuldig.
O, en denk niet dat het wel meevalt,
het brengt je in het vuur van de Gehenna.’
Au, dat doet zeer!
Klinkt alsof we allemaal bezig zijn
met een enkele reis naar de hel…

Houd nu maar op Jezus,
voor dit helemaal uit de hand loopt.
Maar Jezus weet van geen ophouden.
‘Dacht je dat je er was als je geen overspel pleegt?
Houd toch op!
Als je alleen al kijkt naar andere mannen of vrouwen,
wegdroomt, en fantaseert hoe het is met hem of haar een relatie te hebben,
dan ben jij net zo goed een overspelige!
Nee, merk je dat je oog je in verleiding brengt,
amputeer je oog dan!’
Brr, wat gruwelijk!
Wat als we dit rechtstreeks zouden toepassen?
Het zou hier een bloederige bende worden!

Jezus gaat maar door.
‘Wees altijd eerlijk.
Verzet je niet tegen wie kwaad doet.
Keer de andere wang toe.
Heb niet alleen je naaste lief, maar je vijand net zo.’
Het zijn allemaal goede regels, daar niet van.
De wereld zou er echt beter van worden
als mensen gaan doen wat Jezus hier zegt.
Maar het klinkt zo onhaalbaar.
Alsof je perfect moet zijn.
Alsof je volmaakt moet zijn…

dia 4 – wees volmaakt!
O, wacht, dat is dus precies wat Jezus zegt.
‘Wees dus volmaakt, zoals jullie hemelse Vader volmaakt is.’
Een beetje volmaakt, dat bestaat natuurlijk niet.
Nee, je moet volmaakt zijn zoals God dat is…
Dat is dus bij voorbaat mislukt.
Het doet denken aan een veel oudere wet.
In het bijbelboek Leviticus staat het een paar keer,
bijvoorbeeld in Leviticus 19:2:
‘Wees heilig, want ik, de Heer, jullie God, ben heilig.’
Hoe onmogelijk wil je een wet hebben?
En Jezus doet daar helemaal niets vanaf!

dia 5 – moedigt Jezus perfectionisme aan? (perfectionisme)
Ik zei al: ik ben een perfectionist
die moet leren dat ik niet perfect hoef te zijn.
Perfectionisme is een groot probleem.
Hoe veel mensen hebben zichzelf door hun perfectionisme
niet al in de knoop gewerkt?
Wat een ellende, als het nooit goed genoeg is wat je doet!
Nooit kun je tevreden zijn, want het kan altijd beter.
Je kent ook altijd anderen die het beter kunnen dan jij.
Dan ben jij niet goed genoeg…
Dus doen we maar alsof.
Proberen we ons wat beter voor te doen.
Delen we de hoogtepunten van ons leven,
maar verstoppen de dieptepunten…

Werkt die oproep van Jezus dat niet in de hand?
Om nu ook voor God mooi weer te gaan spelen?
‘Wees volmaakt,’ daar kun je op 2 manieren op reageren.
Je kunt buiten je schoenen gaan lopen,
als je denkt dat jij inmiddels toch wel volmaakt bent.
En wee degene die kritiek op jou durft te hebben, want jij bent al volmaakt!
Maar bij de meeste mensen
zal toch de moed hen in de schoenen zakken.
‘Volmaakt? Ik?! Dat kan ik nooit!’

dia 6 – kaartje
Bij mijn schoonmoeder in de woonkamer hangt een kaartje.
‘Zakt moud die ien schounen, goa op kop stoan.’
Nu is mijn Fries inmiddels beter dan mijn Gronings,
maar als je alle ou’s door oe’s vervangt, kom je een heel eind.
‘Als de moed je in de schoenen zakt, ga dan eens op de kop staan.’
Laten we dat maar gaan doen: anders naar deze tekst kijken.
Want ik geloof niet dat het Jezus’ bedoeling is ons wanhopig te maken.

2. Volmaakt zijn
dia 7 – volmaakt zijn
Wat dan wel?
Ik wil 4 dingen noemen die helpen
om op een andere manier naar die uitspraak van Jezus te kijken.
Niet dat ik het nu precies begrijp,
ik blijf het een lastig bijbelgedeelte vinden.
Maar ik heb wel wat dingen gevonden
die je op weg kunnen helpen.

dia 8 – met regels ben je er niet (regels)
Het eerste: met regels ben je er niet.
In vers 20 doet Jezus een stevige uitspraak
over de beroepsgelovigen van toen:
‘als jullie gerechtigheid niet groter is
dan die van de schriftgeleerden en de Farizeeën,
zullen jullie zeker het koninkrijk van de hemel niet binnengaan.’
De mensen die naar Jezus komen luisteren hebben juist bewondering hen.
Als er dan toch mensen perfect zijn,
dan komen de schriftgeleerden en Farizeeën dicht in de buurt.

Maar Jezus’ oordeel is vernietigend.
‘Die Farizeeën, ze zijn goed in regels maken,
en zich daarna aan die regels houden,
maar meer is het ook niet.
Het ziet er dan misschien wel indrukwekkend uit,
maar ze zijn drukker bezig met de regels dan met God.’
En dan geeft Jezus zijn eigen uitleg van Gods geboden,
en is duidelijk dat ook de Farizeeën daar niets van bakken.

Die woorden van Jezus moet je dan ook niet zien
als nog weer een paar extra regels,
die je ook weer kunt afvinken als je maar goed je best doet.
Dan ben je nog niet verder gekomen dan de Farizeeën.
Volmaakt worden, dat gaat niet om je aan de regels houden.

dia 9 – de Vader is volmaakt
Wat dan wel?
Dat is het tweede: de Vader is volmaakt.
Volmaakt zijn is geen kwestie van je aan de regels houden,
maar van lijken op je Vader in de hemel!
Híj is volmaakt!
Hij is ‘liefdevol en genadig, geduldig, trouw en waarachtig.’
Zo stelt God zich in Exodus 34 aan Mozes voor.
Hoe volmaakt wil je het hebben!
De Vader is volmaakt, en daarom kan hij zich IK BEN noemen, JHWH.
Hij is wie hij is, niet iemand die zich steeds anders voordoet.
De Vader is iemand uit 1 stuk.
Jezus zegt: wordt zoals jullie Vader!
Mooi trouwens, dat Jezus zonder enige reserve
van zijn Vader zegt dat hij ook onze Vader is!

dia 10 – Jezus lijkt op de Vader
Toch wordt het er nog niet makkelijker van:
wie lijkt er nou de Vader?
Dat is het derde: Jezus lijkt op de Vader!
In vers 17 zegt Jezus over de Wet en de Profeten:
‘ik ben niet gekomen om ze af te schaffen,
maar om ze tot vervulling te brengen.’

‘Vervullen’, wanneer gebruik je dat woord nou?
Ik denk vooral bij wensen: een wens kan in vervulling gaan.
Een verjaardagswens bijvoorbeeld:
in augustus wordt ik 30, dus ik ben bezig met mijn verlanglijstje.
Als ik de dingen krijg die erop staan, worden mijn wensen vervuld.
Of iets heel anders, als je familie ver weg hebt,
alleen met het vliegtuig te bereiken,
en je wilt ze heel graag eens zien, en het gebeurt:
dan gaat een wens in vervulling.

Zo is het met Jezus ook.
Jezus vervult de wet.
Dat betekent, heel simpel, dat Jezus de wet houdt!
En dan niet op de manier van de Farizeeën,
die zich aan de regels hielden,
maar op de manier die Jezus ons voorhoudt:
Jezus is volmaakt, zoals de Vader.
Als je naar Jezus kijkt, leer je de Vader kennen,
want Jezus lijkt op hem!

dia 11 – de opdracht is een belofte
En wij dan?
Dat is het vierde: de opdracht is een belofte.
In de oude bijbelvertaling stond: ‘gij dan zult volmaakt zijn.’
Daar maken wij een opdracht van: ‘wees volmaakt’.
Maar als ik tegen iemand zeg: ‘jij zult rijk worden’,
dan is dat geen opdracht, maar dan beloof ik iets!
‘U, jij, zult volmaakt zijn’ is het allebei:
het is een opdracht, iets waar wij naar moeten streven,
maar ook een belofte: je hoeft het niet zelf te doen.
Jezus geeft zijn Geest, om jou te veranderen.
Dan ga je steeds meer op Jezus en de Vader lijken.
Zoals ik iemand laatst hoorde zeggen:
‘als zelfs ik even en een beetje belangeloos kan liefhebben,
dan moet God wel bestaan!’
Als je met Jezus leeft, dan ben je al volmaakt in Gods ogen!

3. Volmaakt, ik?! (2)
dia 12 – volmaakt, ik?! (2)
En toch…
Ik kan er van alles over zeggen,
maar het blijft ook een onmogelijke opdracht!
‘Wees volmaakt’, wie? Ik?!

dia 13 – laat het ongemak maar staan!
In de loop van de jaren zijn er heel wat pogingen gedaan
om onder de woorden van Jezus uit te komen.
Een aantrekkelijke gedachte vind ik dat Jezus de lat hier zo absurd hoog legt,
dat voor iedereen duidelijk is dat het niet kan.
Jezus zou ons een spiegel voorhouden,
duidelijk willen maken dat niemand zonder zonde is,
dat niemand volmaakt is, behalve God.
Jezus zou ons willen zeggen dat we het zelf niet kunnen,
zodat we leren leven van zijn genade.

Dat is ook wel waar, maar niet wat Jezus hier zegt!
Hij zegt niet: ‘het lukt jullie toch niet volmaakt te zijn’,
maar ‘wees volmaakt’.
Jezus houdt ons voor zo te leven,
dan moeten wij niet proberen daar onderuit te komen.

Laat het maar gewoon staan.
Accepteer maar dat Jezus dingen zegt
waar wij aanstoot aan nemen.
Jezus is geen brave, burgerlijke God,
die dingen zegt die in ons straatje passen.
Jezus komt juist scherp uit de hoek.
Geloven mag best een beetje ongemakkelijk zijn!

4. Wees volmaakt!
dia 14 – wees volmaakt!
Dus ja: wees volmaakt.
We kunnen proberen er onderuit te komen,
maar Jezus zegt het gewoon.
Jezus wil jouw leven!

dia 15 – wil jij volmaakt zijn?
Wil jij volmaakt zijn?
Dat is de vraag waar het om gaat.
Wil jij doen wat God wil?
Wil je hem alles geven, steeds zoeken naar hoe je voor hem kunt leven?
Of wil je liever je eigen ding doen?
En moet God het maar goed vinden,
want hij houdt per slot van rekening van je…?

Misschien denk je dan direct aan anderen,
die zich volgens jou te gemakkelijk van geloven afmaken.
Maar vergeet niet naar jezelf te kijken!
Wil ik echt Jezus mijn hele leven geven?
Wil ik echt naar God luisteren in al mijn keuzes?
Of houd ik ook wat stukjes van mijn leven voor mijzelf?

Je zorgen over anderen kunnen terecht zijn.
Het kan ook een vooroordeel zijn.
Er is maar één manier om erachter te komen: ga in gesprek.
Misschien wordt het een verrassend gesprek:
dat allerlei vooroordelen ontkracht worden.
Maar misschien klopt je zorg ook.
Dan is het goed om in gesprek te zijn,
want we helpen elkaar om bij Jezus te blijven.
Dat beloven we zelfs, bij belijdenis en doop.
Dan nog geldt trouwens:
wees hard voor jezelf en mild voor anderen.
Nergens zegt Jezus dat je het oog van de ander moet uitrukken…

dia 16 – kijk dan naar Jezus!
Wees volmaakt – maar hoe dan?
Moeten we de zweep erover halen?
De regels nog eens duidelijk neerzetten,
en misschien nog wel een beetje verder aanscherpen?
Moeten we ons uiterste best doen?
Alles uit onze wilskracht persen?
Nee, vergeet het maar.
Dat is wat de Farizeeën deden.
Dan mis je precies het punt van Jezus.
Jezus zegt: ‘kijk naar mij!
Wie mij ziet, ziet de Vader.
Geef mij je leven, dan laat ik je op mij lijken!’

dia 17 – avondmaal
Jezus wil je leven, niet minder.
Want hij gaf zijn leven, niet minder.
Dat gedenken we, maken we ons eigen, bij het avondmaal.
Hij gaf zijn leven,
om onvolmaakte mensen volmaakt te maken.
Amen.