Matteüs 25:14-30 | Jezus geeft zijn koninkrijk in beheer

Mark Veurink
Mark Veurink
7 mei 2017

Matteüs 25:14-30 | Jezus geeft zijn koninkrijk in beheer

image_pdfimage_print

Jezus vergelijkt ons met beheerders. Maar wat is eigenlijk goed beheer? Jezus zet de gangbare ideeën daarover op zijn kop. Het koninkrijk, dat moet je niet zorgvuldig bewaren, het is om gebruikt te worden!
Voor wie deze preek in een kerkdienst wil gebruiken: graag ontvang ik een melding op hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint toe.

Liturgie
Zingen: ‘Hand en voet’ (E&R 260)
Stil gebed
Votum en groet
Zingen: GKB Psalm 139 : 1, 6 en 7
Gebed
Kinderen naar club
Lezen: Matteüs 25 : 14 – 30
Zingen: LvK Gezang 63 : 1, 2 en 3
Preek
Zingen: Opwekking 710
Kinderen terug
Leefregels
Zingen: LvK Gezang 78 : 1, 2 en 3
Avondmaal: onderwijs en viering
Zingen: LvK Psalm 150 : 1 en 2
Gebed
Mededelingen
Collecte
Zingen: Opwekking 602
Zegen

Jezus geeft zijn koninkrijk in beheer

Inleiding
dia 1 – zwart
Er zijn van die baantjes, die moet je gewoon een keer gehad hebben!
Beddentester bijvoorbeeld: dan wordt je slapend rijk.
Of chauffeur bij een autoleasemaatschappij:
je rijdt rond in de nieuwste auto’s, en krijgt er nog voor betaald ook.
In die categorie heb ik er nog één: de huisoppasser.
Die past goed bij de gelijkenis van Jezus.

dia 2 – huisoppas
Is er hier iemand die ervaring heeft als huisoppasser?
De rest, en ik ook, kan weer wat op z’n bucketlist schrijven.
Als huisoppasser, de naam zegt het al, pas je op het huis van een ander.
De eigenaar is op reis, misschien op een lange vakantie,
en zoekt iemand die voor het huis zorgt.
De planten water geven, post opruimen, tuin bijhouden, schoonmaken,
eventueel zorgen voor huisdieren, dat soort taken.
En belangrijk: het huis bewonen,
zodat inbrekers hun kans niet kunnen grijpen.
Het zijn vaak niet de armste huiseigenaren die zo’n oppas inhuren,
dus reken maar op een aangenaam verblijf
in een huis dat van alle gemakken is voorzien.

Ik wil jullie voorstellen aan 2 oppassers.
Oppasser 1 is een vrouw met verantwoordelijkheidsgevoel.
Bij haar is je huis in veilige handen.
Ze doet precies wat je van een oppas verwacht:
ze zorgt ervoor dat je je huis bij terugkomst
net zo aantreft als je het hebt achtergelaten.
Maar dan nog net een beetje schoner:
de vieze pannen die je op het aanrecht hebt achtergelaten zijn afgewassen,
en die logeerkamer waar je nooit komt, heeft een stofzuigbeurt gekregen.

Oppasser 2 is een creatieve man.
Bij hem weet je maar nooit hoe je je huis terugkrijgt.
Als het behang in de woonkamer hem niet aanstaat,
plakt hij er gewoon behang naar zijn smaak overheen.
Hij kan niet stilzitten, en ziet precies de mogelijkheden van het huis.
Bij terugkomst is je huis uitgebreid met een enorme dakkapel,
is de muur tussen woonkamer en keuken verdwenen,
en is de tuin opnieuw aangelegd.

2 Oppassers. Welke zou jij aannemen?
Wie kiest er voor oppas 1? (Dat dacht ik al.)
En wie voor 2? (Jullie durven!)

dia 3 – Jezus geeft zijn koninkrijk in beheer
Jezus vergelijkt ons met zulke huisoppassers:
dienaren die hij een grote schat nalaat.
Jezus geeft zijn koninkrijk in beheer.
En de vraag is: wat voor oppas ben jij?

1. In beheer
dia 4 – Jezus vertrekt, maar komt terug
Jezus vertelt over een man die op reis gaat.
Wanneer hij terugkomt, weet niemand.
Natuurlijk vertelt Jezus dit verhaal niet zomaar.
Het is de week voor Pasen.
Met zijn leerlingen is Jezus naar Jeruzalem gegaan
om daar het Pesach-feest te vieren.
Wat de leerlingen niet weten, maar Jezus wel,
is wat er gaat gebeuren.
Jezus weet dat hij gekruisigd zal worden,
dat hij zal opstaan en naar de hemel zal gaan.
Zijn tijd als mens op aarde nadert het einde.
Daar wil Jezus zijn leerlingen op voorbereiden.
In een lang hoofdstuk, Matteüs 24,
vertelt Jezus over de verwoesting van de tempel,
het einde van de tijd, en de terugkeer van de Mensenzoon.
Jezus zal binnenkort vertrekken, maar hij komt terug!
Net als die man die op reis gaat.

dia 5 – Jezus geeft zijn schat in beheer
Maar de man laat zijn personeel niet met lege handen achter.
Hij had ze kunnen ontslaan:
wat heeft hij aan een kok en een schoonmaker als hij toch niet thuis is,
maar hij geeft ze juist een grote verantwoordelijkheid:
hij geeft ze zijn hele vermogen in beheer.

dia 6 – talenten
Nu heb ik iemand nodig die goed is in rekenen.
Wie komt mij even helpen?
Ik wil graag uitrekenen hoeveel geld die man verdeelt.
Een talent is een blok zilver van 34 kilo,
en is ongeveer waard wat een gewoon mens in 15 jaar verdient.
Een modaal inkomen, dus wat de gemiddelde Nederlander verdient,
is volgens het internet ongeveer 2800 euro per maand.
Hoeveel verdien je dan per jaar? 2800×12=33.600
Maar zo’n talent, daar moest je 15 jaar voor werken,
wat is 1 talent dan waard? 33600×15=504.000
Dat is een half miljoen euro!
Wie vond het, net als ik, oneerlijk
dat de laatste dienaar maar 1 talent kreeg?
Hij krijgt een kapitaal in handen, een half miljoen!
En om het rekensommetje nog even af te maken:
de man verdeelt 8 talenten, hoe veel is dat? 504.000×8=4.032.000.
Die man is dus een multimiljonair!

dia 7 – …: zijn koninkrijk
Jezus is die rijke man, en wij zijn de dienaren.
Jezus geeft zijn talenten in beheer.
Maar wat zijn die talenten eigenlijk?
Een talent is iets waar je goed in bent.
Denk aan het programma ‘Holland got talent’.
Of aan het weekthema van het gemeenteproject: ‘gaven en talenten’.
Daarom heb ik deze gelijkenis ook gekozen voor vandaag.
Maar bij nader inzien gaat het niet over
dat iedereen talenten heeft,
en dat de een wat getalenteerder is dan de ander,
en dat wij nu die talenten moeten gebruiken.
Nee, de talenten zijn een schat.
Jezus geeft ons zijn schat in beheer.
Die schat, in 1 woord, is Jezus’ koninkrijk.
Dat is waar Jezus het steeds over heeft: zijn koninkrijk.
En als je de schat meer woorden wilt geven:
vergeving, leven, bevrijding, genezing, geloof, hoop en liefde.
Dat is de schat die Jezus in beheer geeft
tijdens zijn afwezigheid op aarde.

dia 8 – hoe beheer je de schat?
Hoe ga je met zo’n schat om?
Hoe ben je een goede oppas over Jezus’ koninkrijk?
Wat zou jij doen,
als iemand jou een half miljoen toevertrouwt?
Ik wist het wel!
Ik zou er zeer zorgvuldig mee omgaan,
zodat de eigenaar als hij terugkomt zijn geld terug kan krijgen.
Ik zou het goed van mijzelf vinden
dat ik niet 20.000 euro achterover had gedrukt,
om zelf ook van de schat te profiteren.
Ik zou het doen als huisoppasser nummer 1:
met een groot gevoel voor verantwoordelijkheid.
Of, in het verhaal van Jezus, dienaar nummer 3:
dat is tenminste iemand die je kunt vertrouwen!

2. Goed beheer
dia 9 – de schokkende ontknoping!
Jezus denkt daar anders over,
dat is het schokkende van zijn verhaal.
Dienaren 1 en 2 gaan hun boekje ver te buiten.
Net als huisoppas 2.
Alle toehoorders bij Jezus’ verhaal zullen het erover eens zijn geweest:
dienaren 1 en 2 kunnen een voorbeeld nemen aan hun voorzichtige collega.
Je moet er toch niet aan denken
dat als je je kok vraagt op 2,5 miljoen euro te passen,
dat hij op eigen houtje ermee gaat investeren?!
Zo’n dienaar verdient ontslag!

De rijke man komt terug van zijn reis,
en roept zijn dienaren op het matje.
Je zou verwachten dat dienaar 1 en 2 nu de wind van voren krijgen:
‘zijn jullie helemaal gek geworden?!’
Maar ze krijgen iets heel anders te horen:
‘voortreffelijk, je bent een goede en betrouwbare dienaar.’
Betrouwbaar?! Kom nou!
Er is er maar 1 betrouwbaar, dat is dienaar 3.
Hij zal de hemel wel in worden geprezen.
Maar nee: ‘je bent een slechte, laffe dienaar.’
Juist deze verantwoordelijke man wordt op staande voet ontslagen.

dia 10 – de aard van de schat: je moet hem gebruiken
Hoe kan dit?
Wat bezielt die rijke man?
Hij heeft op z’n minst eigenaardige ideeën over wat goed beheer is…
Om daar iets van te snappen, moeten we beter naar de schat kijken.
In het verhaal van Jezus gaat het om veel geld,
en dan heeft dienaar 3 helemaal gelijk.
Maar Jezus vertelt dit verhaal ook niet
om advies te geven over hoe je met een groot geldbedrag van een ander omgaat…
Jezus geeft zijn koninkrijk in beheer,
en het verhaal gaat over hoe je dáár mee omgaat.
Deze schat vraagt erom gebruikt te worden:
dat is de aard van deze schat.

Als je deze schat wegstopt, wordt hij waardeloos.
Net als een zak aardappels die te lang in de voorraadkast liggen.
Ze gaan stinken en rotten, en je kunt ze maar beter weggooien.
Het koninkrijk van Jezus wordt waardeloos als je het verstopt.
Net als liefde: als je geen liefde geeft, zal je liefde vanzelf verdampen.
De schat van Jezus moet juist gebruikt worden:
dan vermenigvuldigt de schat.
De 5 talenten worden er 10!
Het is met het koninkrijk net als met die uitspraak over liefde:
‘liefde delen is de enige manier om haar te vermenigvuldigen.’

Jezus laat jou een schat na.
Zijn grootste geschenk, dat is hij zelf!
Zijn leven is jouw leven!
Die schat kun je niet voor jezelf koesteren.
Met die schat moet je bezig gaan,
deze schat groeit als je ervan deelt.
Je ervaart pas echt de zegen van deze schat
als je met de schat voor anderen een bron van zegen bent.

dia 11 – een risico, maar nooit saai!
Best spannend, zo’n schat die je niet in de grond kunt verstoppen,
maar die erom vraagt gebruikt te worden.
Want het kan natuurlijk misgaan!
De 5 talenten zijn er 10 geworden, maar het hadden er ook 2 kunnen worden.
Dat is het risico van investeren…
Kies je ervoor met de schat aan de slag te gaan,
dan verandert de schat steeds.
Voor jezelf is misschien nog wel duidelijk wat de schat waard is,
trouwens, misschien is dat ook helemaal niet zo duidelijk,
maar nog veel lastiger is wat het koninkrijk kan betekenen in levens van anderen.
Laat ik het zo zeggen: als je met de schat bezig gaat,
wordt de schat nooit saai!

3. Hardvochtige reactie?
dia 12 – hardvochtige reactie?
Maar saai is natuurlijk wel zo veilig…
Huisoppasser 1 is misschien wat saai,
maar zou juist daarom mijn voorkeur hebben.
De rijke man in het verhaal reageert wel erg hardvochtig
tegen dienaar nummer 3.
Niks geen beloning voor het zorgvuldig bewaren van de schat:
‘gooi hem eruit, in de uiterste duisternis,
waar men jammert en knarsetandt.’
Is dat niet wat overtrokken?

dia 13 – oneerlijk, zodat wij weten wat Jezus wil
Ja, dat is het!
Dit is oneerlijk van die rijke man.
Je laat de boel de boel,
zadelt je personeel met je vermogen op,
geeft geen instructie wat ze ermee moeten doen,
en straft vervolgens degene af die het meest verantwoordelijk heeft gehandeld.
Dat kan niet!

Het verhaal is schokkend oneerlijk.
En ík geloof dat dat precies de bedoeling van Jezus is.
Dienaar 3 wist dan misschien niet wat de bedoeling van zijn baas was,
Jezus vertelt ons dit verhaal zodat wij het wel weten.
Die dienaren hadden geen instructies gekregen,
maar Jezus geeft ons wel degelijk instructies
hoe we zijn koninkrijk moeten beheren.
Jezus zoekt mensen als huisoppasser 2,
die met het huis aan de slag gaan.
Jezus waarschuwt voor de veilige weg
van het evangelie van Gods koninkrijk verstoppen.

dia 14 – verstoppen loopt dood, want: geloven draait niet om bewaren
Die weg loopt dood, om tenminste 2 redenen.
De eerste is dat geloven niet draait om bewaren.
Gods koninkrijk is geen museumstuk!
In een museum probeer je dingen zo goed mogelijk te bewaren.
Daarom mag je in musea oude voorwerpen vaak niet aanraken:
je huidzuren kunnen de museumstukken aantasten.
Geloven gaat niet om het veiligstellen
van een aantal onveranderlijke leerregels en leefregels.
Dat is wat de Farizeeën in Jezus’ tijd doen.
In Matteüs 23 krijgen zij er stevig van langs:
‘wee jullie, huichelaars!
Jullie lijken op witgepleisterde graven, die er vanbuiten wel fraai uitzien,
maar vol liggen met doodsbeenderen en andere onreinheden.’
Ze beschermen de wet zorgvuldig,
komen vroom over, hebben overal een antwoord op,
maar léven niet met God.
Terwijl geloven geen kwestie van bewaren is,
maar een kwestie van léven met God.

dia 15 – geloven draait niet om jou
Reden 2: geloven draait niet om jou.
De veilige weg kies je voor jezelf.
Dienaar 3 ging er vanuit dat hij met de schat wel kon investeren,
maar de winst toch weer bij zijn baas moest inleveren.
Waarom zou je dan die moeite doen?
Met z’n eigen geld was hij waarschijnlijk anders omgegaan:
dat had hij tenminste op de bank gezet om rente te krijgen.
Dienaar 3 liet het om zichzelf draaien, in plaats van om zijn baas.
Dat kun je met de schat van het koninkrijk ook doen:
‘als het maar goed zit tussen God en mij, als ik maar gered ben.’
Dat is spelen met vuur, je zet je redding op het spel!
Het gaat niet om jou,
het gaat om Jezus Christus en zijn schat: het koninkrijk!

dia 16 – verstoppen maakt bang
Als je de schat verstopt, blijft angst over.
Dienaar 3 zegt het: ‘uit angst besloot ik uw talent te begraven.’
Angst voor God, angst om het fout te doen.
Maar dan heb je de schat nooit goed bekeken.
Pak de schat liever aan, gebruik hem,
en de angst verdwijnt als sneeuw voor de zon.

4. Wees een goede beheerder!
dia 17 – 1 Korintiërs 4
Paulus schrijft in 1 Korintiërs 4:
‘Men moet ons beschouwen als dienaren van Christus,
aan wie het beheer over de geheimen van God is toevertrouwd.
Van iemand die deze taak vervult, wordt verlangd dat hij betrouwbaar is.’
Wees een goede, wees een betrouwbare beheerder van het koninkrijk!

dia 18 – 1 kijk, en blijf kijken
Begin maar met kijken.
En blijf kijken!
Een schat die je verstopt, kun je niet meer bekijken.
De schat van het koninkrijk vraagt erom
dat je er steeds weer naar kijkt.
Als je dat doet, ontdek je steeds nieuwe kanten.
Ontdek je telkens weer dat de schat nog waardevoller is dan je dacht.

Jezus wil dat je thuis raakt in zijn schat,
dat je je zijn koninkrijk eigen maakt,
dat je zijn evangelie doorleeft.
Niet als een handboek ‘hoe-word-ik-gered’,
wat je dan ook weer mooi weet,
waarna je de schat kunt laten verstoffen,
maar als een schat die je leven vormt.

dia 19 – bijbellezen
Dat is natuurlijk nog een beetje abstract:
hoe blijf je naar die schat kijken?
Gelukkig heeft God een boek vol laten schrijven over zijn schatten: de bijbel.
Donderdag, op de gemeentevergadering, staan we er uitgebreider bij stil.
De bijbel is een boek om in te schatgraven.
Geen boek dat je een keer doorleest en dan kent,
maar een boek waar je steeds opnieuw naar kijkt,
waar steeds nieuwe schatten in verborgen blijken te liggen.
Lees de bijbel, bekijk de schat, en blijf kijken!

dia 20 – 2 laat de schat zijn werk doen
Dat is 1: een goede beheerder blijft de schat bekijken.
Dan 2: gebruik de schat ook!
Of, beter gezegd, laat die schat zijn werk doen!
Want niet jij gaat aan de slag met de schat,
de schat gaat aan de slag met jou!
De schat is het koninkrijk van God,
en als je die schat in jou zijn werk laat doen,
begint dat koninkrijk ook in jouw leven.
Bijvoorbeeld als het gaat om vergeving:
de schat is dat je door God vergeven bent,
en als je die schat zijn werk laat doen,
zul je zelf ook een vergevingsgezind persoon worden.
Laat de schat zijn werk doen:
dat is tot zegen voor jezelf, voor de gemeente en de wereld.

dia 21 – 3 gebruik je talenten voor de schat
Nog 1 ding, dat is 3: gaven en talenten.
Het gaat in het verhaal van Jezus niet over je talenten.
Maar je talenten doen wel mee!
Gebruik je talenten voor de schat.
Ieder heeft zijn eigen talenten.
Ga daar maar naar op zoek, het projectboek helpt je op weg.
Hoe kun jij op jouw manier het koninkrijk beheren?
Wat kun jij bijdragen?
Met de dingen waar je goed in bent?
Met je tijd en aandacht, met je gebed.
Maar ook met je geld: je hebt het van God in beheer gekregen.
Denk daar thuis en op de kring maar verder over na.

dia 22 – welkom bij het feestmaal!
Het koninkrijk beheren, dat is nogal wat!
Ik voel me dan best tekort schieten!
Maar laat je niet ontmoedigen.
Als je met de schat wilt leven,
als je oprecht zoekt naar hoe je de schat gebruiken mag,
dan mag je horen wat dienaar 1 en 2 hoorden:
‘voortreffelijk, je bent een goede en betrouwbare dienaar.
Wees welkom bij het feestmaal van je heer.’
Van dat feestmaal mag je vandaag een heerlijke voorproef krijgen!
Amen.