Johannes 3,3-8 – Zoek elkaars hart, zoek echt geestelijk leven

Hans Burger
Hans Burger
17 januari 2010

Johannes 3,3-8 – Zoek elkaars hart, zoek echt geestelijk leven

image_pdfimage_print

Liturgie

Voorzang Gez 121,1.2.3
Stil gebed
Votum / groet
Zingen Gez 121,4.7.9
Wet
Zingen: Ps 96,1.4
Gebed
Schriftlezing:
- Joh 2,23-3,21
- Joh 1,6-13
Zingen: Gez 103,1.5.6
Preek over Joh 3,3-8
Zingen: Gez 105,1.2.3.5
Kinderen
Gebed
Collecte
Zingen Ps 16,1.3.5
Zegen

Opmerking: ik vind het prettig om het even van te voren te horen wanneer deze preek ergens in een kerkdienst gelezen wordt. In mijn mailbox past altijd nog wel een mailtje: hansburger@filternet.nl

Preek over Johannes 3,3-8 – Zoek elkaars hart, zoek echt geestelijk leven

1. Jasper komt op school. Het is maandag. Weet je wat hij zaterdag heeft gedaan? Hij wil het aan iedereen vertellen.

Op het schoolplein rent hij ’s morgens naar Marco toe. ‘Hé, weet je waar ik zaterdag geweest ben?’ Maar Marco luistert niet. ‘Wacht even, ik ben aan het knikkeren.’

Dan de meester, die komt net naar buiten gelopen. ‘Meester, meester!’ ‘Ha Jasper, goed weekend gehad? O wacht, ik moet even de moeder van Esmé spreken. En weg is de meester.

Ze willen niet naar Jasper luisteren!

Terwijl hij zaterdag in Artis is geweest! In de dierentuin!

Wat zou jij willen als jij iets te vertellen hebt?

Dan wil je dat ze naar je luisteren toch?

Als je naar elkaar luistert, dan heb je contact.

Wat is dat eigenlijk, contact?

Als je op een feestje met elkaar zit te praten, heb je dan echt contact? Sterke verhalen, moppen, roddels? Heb je dan echt contact? Je kunt een grote mond hebben, anderen aan het lachen maken, en je toch alleen voelen. Terwijl niemand het mag weten.

Van de week had ik zo’n moment dat ik voelde: nu heb ik echt contact.  Ik zat in een groep. Tijdens ons gesprek deden we op een gegeven moment een rondje. Iedereen zou iets vertellen over hoe zijn verbondenheid met de Here Jezus in zijn leven doorwerkt. We hadden daarvoor al een tijd met elkaar gepraat, en de sfeer was prima. Maar toen iedereen vertelde over Christus in hem, werd het contact dieper. Dan gebeurt er iets moois. Ik voelde me meteen veel dieper verbonden met hen dan daarvoor.

Als je allebei christen bent, dan kun je een diep geestelijk contact met elkaar hebben. Hoe vaak heb jij zulk contact met een ander?

Ik maak lang niet altijd echt contact. In pastorale gesprekken probeer ik het te doen, als dominee. Maar gewoon, als ik iemand even spreek? Dan blijven gesprekken vaak oppervlakkig. Ik heb ook lang niet altijd zin om me in mijn hart te laten kijken.

Ook als christenen kun je zitten praten, zonder je in je hart te laten kijken. Zelfs als je het over de kerk hebt. Dan gaat het alleen over de dingen die we met elkaar doen. Over de stropdas van de dominee, of het kapsel van de vrouw van je wijkouderling, of over de liederen die we zingen, of over wat je van het orgelspel vond.

2. Je kunt ook over Jezus praten, zonder dat je hart er bij is. Discussiëren. Op afstand blijven staan. Beoordelen. Kijken hoe het precies zit, zonder jezelf te geven.

Ik weet niet hoe Nikodemus precies bij Jezus kwam. Ook hij praatte over Jezus. Maar hij praatte over Jezus met Jezus zelf. ‘Rabbi, wij weten dat u een leraar bent die van God gekomen is.’ Hij wil weten wie Jezus is. Hij zoekt naar handvatten om grip op Jezus te krijgen.

Hij is welwillend, nieuwsgierig. Maar hij laat zich niet in zijn hart kijken. Vriendelijk maar afstandelijk.

Ik zou geen moeite hoeven te doen om hierin mee te gaan. Vriendelijk en afstandelijk praten over Jezus. Zonder dichtbij te komen. Zonder echt op een geestelijk nivo te belanden. Maar ik heb ook vaak genoeg gemerkt: Als je door durft te steken, in je hart laat kijken, dan kan er iets moois gebeuren.

Jezus durft het. Hij stoot door naar een dieper, een geestelijk nivo.

Jezus laat zich ook niet misleiden. Hij weet wat er in mensen omgaat, 2,25.

‘Nikodemus, heb jij wondertekenen gezien?

Maar zie je in die wondertekenen ook een teken van het koninkrijk van God?

Wil jij niet alleen die tekenen zien maar ook dat koninkrijk?’

En daar zit iets bij in over wie Jezus zelf is. ‘Wil jij mij zien als degene die bij Gods koninkrijk hoort? Die jou in Gods rijk kan brengen?

Nikodemus, dan moet jij opnieuw geboren worden.’

In het Grieks staat er een woord dat je op twee manieren op kunt vatten: van boven geboren worden. Of voor de tweede keer geboren worden. Expres een dubbelzinnige uitdrukking. Zo is het allebei: het gaat om een tweede geboorte. En dat is een geboorte van boven.

Dus wat doet Jezus?

Nikodemus komt om vriendelijk maar afstandelijk te praten. Hij wil wel eens kijken wat voor iemand die Jezus is. Hij wil meer informatie. Hij wil zelf bepalen hoe hij tegenover Jezus moet staan. Zo kunnen wij ook praten met een niet-christen. En soms voel je dan: nu kan ik dieper – me in mijn hart laten kijken. De ander laten zien: zonder Jezus loop je vast. Maar je doet het niet.

Of over wat er in de kerk moet gebeuren. Over wat er goed gaat en wat er niet goed gaat. Maar ons hart blijft buiten schot.

Dan zegt Jezus: laten we even stoppen met discussiëren. We hebben het even niet over of je ergens voor bent of ergens tegen.

Laten we eerst eens kijken of we werkelijk met elkaar verbonden zijn.

Laten we eerst eens kijken: Wie ben jij tegenover God?

Volgens mij zouden wij dat ook steeds moeten doen. Contact zoeken van hart tot hart. Elkaar zoeken op geestelijk nivo.

3. Dat wil niet zeggen dat je dan meteen diep geestelijk contact hebt. Hoe ging het bij Jezus en Nikodemus?

Ik zei net: Jezus gebruikt in het Grieks een uitdrukking die je op twee manieren kunt verstaan: van boven geboren, en voor de tweede keer geboren. Expres dubbelzinnig.

Nikodemus heeft dat niet door. ‘Hoe kun je nu voor de tweede keer geboren worden? Ik kan toch niet weer helemaal klein worden, een baby in de baarmoeder, en dan weer geboren worden?’ Hij denkt alleen maar horizontaal. De link met boven, met God, daar heeft hij geen oor voor.

Terwijl hij veel weet van God en van de Bijbel. Hij was één van de Joodse leiders, een leraar van Israël, een Farizeeër zelfs. Dat waren mensen die heel Bijbelgetrouw waren en heel serieus probeerden volgens de wet van God te leven. Maar hij snapt niet wat Jezus zegt.

Zo erg is het dus met ons mensen.

Nikodemus snapt niks van wat Jezus zegt – en daarmee laat hij ongewild zien: wij moeten echt veranderen. Wij hebben geen oog voor God, voor Gods rijk. Als wij niet van boven geboren worden, opnieuw geboren worden, dan blijven wij alleen maar menselijk denken. Pas wie van boven geboren is, die kan vanuit boven denken en geloven en kijken.

Hoe is dat bij ons? Denk jij alleen horizontaal, net als Nikodemus?

Vanuit wat mensen doen, hoe mensen reageren, hoe mensen zijn? Zo gaat het nu eenmaal en mensen verander je niet. Mij niet, die ander niet. Hoe zouden mensen kunnen veranderen?

Zo kan het bij ons gaan. Dat je heel veel kennis hebt. Dat je veel weet van wat in de Bijbel staat. Dat je precies weet hoe het hoort in de kerk.

En dat je toch alleen maar horizontaal denkt. En niet echt snapt wat de Jezus ons wil leren en waar het goede nieuws van Jezus Christus over gaat.

Kan dat echt?

Ja. Dat je wel kennis hebt, maar geen liefde.

Dat je wel heel actief bent, maar niet vol van Gods genade.

Dat je wel volgens de letter alles precies goed doet, maar de Geest mist.

Dat je veel over de kerk praat, maar niet vanuit Jezus Christus spreekt en denkt.

Kennis, je inzetten in de kerk, het is goed en belangrijk. Maar met alleen kennis en inzet kom je niet in Gods koninkrijk.

Dat zeg ik niet, dat zegt Jezus zelf. Alleen wie geboren wordt uit water en geest kan het koninkrijk van God binnengaan.

4. Jezus zegt nu niet tegen Nikodemus: Wat ben jij dom. Ben je niet opnieuw geboren of zo? Ga dan maar naar huis en kom terug als het zover is. Ik praat alleen met wedergeboren christenen.

Natuurlijk niet. Als je ergens opnieuw geboren wordt, dan is het als je naar Jezus’ lessen luistert. Doe dat: goed luisteren naar Jezus!

Wat bedoelt Jezus met die tweede geboorte, die geboorte van boven?

Een heftige bekeringservaring? Een heel warm gevoel van binnen? Moet je dan een stem gehoord hebben? Er zijn mensen die dat denken. En die een beetje bang worden: dat heb ik nog niet meegemaakt. Ik ben dus nog niet opnieuw geboren.

Die schrik kan terecht zijn. Nikodemus is vast ook geschrokken. Kom ik dan niet in Gods koninkrijk?

Niet als je niet opnieuw, van boven geboren bent.

Maar luister wel wat Jezus zelf zegt over die tweede geboorte.

Het is geboren worden uit water en geest, vers 5. Water reinigt en maakt schoon. Die nieuwe geboorte komt er dus door reiniging en vergeving van zonde. Helemaal opnieuw mogen beginnen.

De Geest geeft je nieuw leven. Die nieuwe geboorte gebeurt dus als de Geest in je komt wonen.

En Jezus zegt, vers 6: als je uit een mens geboren bent, ben je menselijk. Dat geldt voor iedereen. Wij zijn geboren als mensen en we blijven mensen. Dus we moeten allemaal opnieuw geboren worden. Maar allemaal moeten we ook zeggen: wij kunnen daar zelf niet voor zorgen.

En zegt Jezus: wat geboren is uit de Geest, is geestelijk. Opnieuw geboren zijn, is geestelijk geworden zijn. Dat wordt je door de Heilige Geest. Die zorgt er dus voor dat jij en ik opnieuw geboren worden. Als de Heilige Geest in ons komt wonen, dan gebeurt het.

Wedergeboorte is geen bijzonder gevoel. Al voel je als het goed is na je nieuwe geboorte wel steeds meer voor Jezus!

Wedergeboorte is niet hetzelfde als bekering. Je wordt opnieuw geboren – dat overkomt je. Terwijl je jezelf bekeert. Natuurlijk hoort bekering er wel direct bij: je baalt van je zonde, van je oude menselijke leven. En je wilt graag geestelijk leven – dat is bekering.

Na je nieuwe geboorte ben je niet meteen uitgegroeid. Wie geboren wordt, is een baby. Maar na je geboorte ga je wel groeien naar volwassenheid.

Dus wat is die nieuwe geboorte?

Dat is het begin van je nieuwe leven als christen. Nieuw geestelijk leven dat je krijgt doordat de Heilige Geest in je komt wonen

5. Maar hoe weet ik of ik opnieuw geboren ben? Het blijft zo toch een beetje vaag.

Jezus geeft een voorbeeld om het duidelijk te maken: vers 8 (voorlezen).

Daaraan zie je twee dingen:

Als eerste: Het is inderdaad een geheim. Denk aan de wind, zegt Jezus. En leef je dan even in hoe het vroeger was: zonder buienradar, zonder weerkaarten met hoge- en lagedrukgebieden. Dan is de wind mysterieus: waar komt hij vandaan, waar gaat hij heen?

Zo is het ook met uit de Geest geboren zijn. Je krijgt er niet precies grip op.

En dat is niet gek. Ik kan dat voor jullie gelukkig niet anders maken. We hebben hier met een Goddelijk geheim te maken – je staat hier voor Gods grootheid, God die onzichtbaar is, en overal, die zo machtig is.

Maar ook een tweede. Als het waait, hoor je de wind in het riet. Of je hoort de storm bulderen. Waait het? Dat is meteen duidelijk, daar hoeft niemand over te twijfelen.

Zo is het ook duidelijk of de Geest in je woont en je dus opnieuw geboren bent. Of niet.

Als de Geest in je woont, dan merk je dat.

Kijk maar: Wat doet de Geest?

De Geest zorgt ervoor dat je erkent: Jezus is Heer. En dat je Jezus wilt gehoorzamen. De Geest geeft geloof.

De Geest zorgt ervoor dat je in je gebed tegen God ‘Vader’ durft te zeggen. Als Gods eigen kind durf je met Hem om te gaan. De Geest is immers Geest van het gebed. En van het kind van God-zijn.

De Geest is ook de Geest van leiding. Hij zorgt er bijvoorbeeld voor dat je wakker wordt met een bemoedigend lied in je hoofd. Of dat je precies een gedeelte uit de Bijbel leest dat je nodig hebt.

Of Hij laat je je zonde ontdekken. Dat je baalt van je zonde omdat je God verdriet doet.

Als in jouw leven de vrucht van de Geest groeit, dan doet de Geest dat: liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelijkheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid, zelfbeheersing.

De Geest legt Gods liefde in je hart. Zo kun je er zeker worden dat God van je houdt, en je niet bang voor God hoeft te zijn.

Elke keer dat we hier gemeenschap met elkaar ervaren, zorgt de Geest voor verbondenheid.

En zo zou ik door kunnen gaan.

Dit is de kern: de Geest brengt je bij Jezus. Zorgt dat je in Jezus gelooft en van Jezus gaat houden. Zorgt dat je één bent met Jezus. Dat Jezus steeds meer in ons vorm krijgt. Dat we komen in Gods rijk.

6. Zie je de Geest werken, zoals je de wind ziet waaien? Bij jezelf en bij anderen? Waar je dat herkent, daar is de Geest in jou en in anderen aan het werk!

En heb je het er met elkaar over?

Zou je het tegen iemand durven zeggen: ‘Ik ben bang dat ik nog niet wedergeboren ben? Of misschien is er een begin van nieuw leven, maar het is zo klein. Ik heb nog zo weinig oog voor wat God geeft, en daar verlang ik wel naar. Hoe ga jij daar mee om, kun jij me helpen?’

Durf je het te zeggen tegen iemand die je wat beter kent: ‘He weet je, ik hoor je over van alles praten, maar eigenlijk nooit over de Here Jezus. Je praat vaak zo horizontaal. Wie is Jezus voor jou eigenlijk? Laat jij je leiden door de Heilige Geest?’

Als je zo zo elkaars hart zoekt, dan krijg je echt contact en stimuleer je elkaar. Dan kunnen er momenten zijn dat ik met iemand praat en dat we beiden tranen in de ogen voelen opkomen. En je voelt je diep verbonden: we horen bij dezelfde Heer – Jezus Christus. En dezelfde Heilige Geest wil ons beiden zoveel geven! Dat is zo bemoedigend.

Laten we dat steeds zoeken: die verbondenheid proeven. Dat zeg ik ook tegen mezelf. Bij elkaar, voor elkaar, dat nieuwe leven zoeken, dat de Heilige Geest geeft.

Dan heeft het zin om te praten over wijken en groepen.

Over hoe ouderen en jongeren samen gemeente kunnen zijn.

Over wat we in een kerkdienst doen; in een themadienst, een gezinsdienst.

Als je alleen daar maar over praat, dan ben je het misschien heel erg met elkaar eens. En dan zijn die anderen zo dom bezig.

Of je bent helemaal niet eens. En dan krijg je ruzie.

Maar er zit een laag onder: de laag van je hart. Van de gemeenschap van de Heilige Geest. De laag van een geboorte uit God en van nieuwe, onverwachte mogelijkheden. Daar worden we één, één gemeenschap van levende stenen.

Waar leer je dat, waar vind je dat?

Je leert het van Jezus – kijk hoe Jezus echt contact zoekt met Nikodemus. Doorstoten naar een dieper nivo.

Jezus is het ook die dat nieuwe leven geeft – lees maar verder in Johannes 3: hij werd verhoogt aan het kruis, opdat iedereen die gelooft in Hem eeuwig leven heeft. Het staat er twee keer, vers 15 en 16.

Leef met Jezus, luister naar Jezus, geloof in Jezus, gehoorzaam Jezus.

En de Geest zal waaien.

Dan worden mensen opnieuw geboren uit God

Dan groeit ons nieuwe leven uit.

We zullen echt contact met elkaar hebben.

We zullen de vrucht van de Geest in onze gemeente zien!