Johannes 13:1-11 – Mag Jezus jou dienen?

Mark Veurink
Mark Veurink
1 september 2013

Johannes 13:1-11 – Mag Jezus jou dienen?

image_pdfimage_print

Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint toe.

Liturgie

Zingen: Opwekking 502

Stil gebed

Votum en groet

Zingen: Psalm 72 : 6, 7 en 10

Gebed

Kinderen naar club

Lezen: Johannes 13 : 1 – 11

Zingen: GKB Gezang 30 : 4, 5 en 7

Preek

Zingen: LvK Lied 147 : 1, 3 en 5

Kinderen terug

Kinderlied: E&R 260 : 1 en 2

Lezen wet

Zingen: Psalm 131 : 1, 2 en 3

Gebed

Collecte

Zingen: Opwekking 378 : 1, 2 en 5

Zegen

Preek: mag Jezus jou dienen?

Introductie voor schriftlezing

De schoolvakanties zijn voorbij,

het nieuwe seizoen is begonnen.

Ook in de kerk beginnen we met een nieuw seizoen.

Vandaag is het de startzondag.

En we beginnen direct met ons nieuwe jaarthema:

dienen zoals Jezus.

Vandaag, volgende week en over drie weken

staan we stil bij dat thema aan de hand van Johannes 13.

We gaan het hebben over hoe je elkaar kunt dienen,

waarom je dat zou doen

en wat dat nou eigenlijk is.

Maar we beginnen vandaag bij de laatste twee woorden: ‘zoals Jezus’.

Want dienen, dat leren we van Jezus, die ons dient.

Vandaag gaat het daarom nog niet over zelf dienen,

dat komt volgende week wel,

maar over gediend worden door Jezus.

We lezen Johannes 13 : 1 – 11.

Inleiding

dia 1 – zwart

Je hebt ze vast wel gezien, toen je net de kerk binnenkwam:

het team voetenwassers.

Waar ik benieuwd naar ben:

wie hebben hun voeten laten wassen?

Er zijn natuurlijk allerlei redenen

om je schoenen maar gewoon aan te houden.

Het is zo’n gedoe.

Of je hebt vanochtend al gedoucht.

Of je vertrouwt de voetenwassers niet:

ze hebben vast ijskoud water neergezet

en ze gaan onder je voet kietelen.

Of je denkt dat je op een of andere manier iets terug moet doen.

Maar ook als je je voeten wel hebt laten wassen,

is het nog best moeilijk.

Het voelt toch ongemakkelijk,

als iemand voor jou op de knieën gaat

en je voeten verzorgt.

En om dan weer gewoon door te lopen

alsof er niets gebeurd is…

Het is nog niet zo gemakkelijk om gediend te worden!

Wat natuurlijk ook lastig is met voetenwassen,

is dat we in een heel andere tijd leven dan Jezus en zijn leerlingen.

Mensen liepen in sandalen over smerige straten.

Daar worden je voeten inderdaad vies van!

Voor ons is het wel grappig als iemand je voeten wast,

maar eigenlijk slaat het nergens op.

Laat ik een ander voorbeeld geven,

zodat je een beetje kunt meevoelen hoe het voor Jezus’ leerlingen geweest moet zijn.

dia 2 – tent

Voor de meesten zit de vakantie er weer op.

Misschien heb je wel gekampeerd.

Als je dan aankomt op de plek van bestemming,

ben je er nog niet.

Want om nou op een grasveldje te gaan slapen…

Of je nu een caravan met voortent,

een vouwwagen of een gewone tent moet opzetten,

het blijft een vervelend karwei na zo’n reis.

Twee uur later ben je geïnstalleerd, en je bent bekaf.

Je zou best een goede maaltijd kunnen gebruiken,

maar hebt de energie niet meer om te koken.

Op dat moment komen je nieuwe tijdelijke buren eraan.

Aan hun natte haren te zien, komen ze net uit het zwembad.

‘Jullie zien eruit alsof jullie wel wat eten kunnen gebruiken,’ zegt de buurvrouw,

‘kom mee, dan gaan we samen wat eten.’

dia 3 – restaurant

Tja, je wilt je nieuwe buren natuurlijk niet tot last zijn,

maar weigeren is ook weer zo onbeleefd.

Bovendien spreekt de gedachte dat je niet hoeft te koken je wel aan.

Dus gaan jullie met de buren mee.

Maar tot je stomme verbazing lopen ze de campingsnackbar voorbij,

en lopen rechtstreeks naar het restaurant.

Het ziet er sjiek uit, voor minder dan drie gangen hoef je hier niet te komen.

‘Maak je maar geen zorgen over de rekening,’ zegt de buurman,

‘jullie eten op onze kosten.’

Hoe zou je reageren?

Ik weet niet of ik wel op het aanbod zou ingaan.

Het is mijn eer een beetje te na

om op kosten van een onbekende zo’n dure maaltijd te nemen.

Op zijn minst zou ik me er ongemakkelijk bij voelen,

en me verplicht voelen hen de week erna ook mee uit eten te nemen.

Gediend worden, dat is nog niet zo gemakkelijk.

1.Ik red me wel…

dia 4 – ik red me wel

Voor Jezus’ leerlingen is het ook niet makkelijk.

Ze gaan met z’n allen eten.

Dat deden ze wel vaker.

Vandaag is het wel anders dan normaal,

maar dat beseffen ze nauwelijks.

dia 5 – laatste keer

‘Het was kort voor het pesachfeest’, staat er.

‘Jezus wist dat zijn tijd gekomen was.’

In het vorige hoofdstuk had Jezus het al over zijn dood gehad.

Maar de leerlingen begrepen dat niet echt.

Later zouden ze op deze maaltijd terugkijken

als een bijzondere maaltijd.

Het is dezelfde maaltijd,

als die waarop Jezus het avondmaal heeft ingesteld.

De laatste keer dat Jezus en zijn leerlingen samen eten.

Maar de leerlingen beseffen dat niet.

Langzaam druppelt de zaal vol.

De leerlingen gaan zitten aan de lange tafel die klaar staat.

Ze praten, ze lachen, ze stellen vragen aan Jezus.

En natuurlijk eten ze.

Ze hebben het goed samen.

dia 6 – voeten wassen?

Dan opeens staat Jezus op,

en wil de voeten van de leerlingen gaan wassen.

Ik dacht altijd dat de leerlingen op elkaar wachtten,

totdat een van hen zou opstaan om dat smerige klusje te doen.

Maar volgens mij zit het anders:

Jezus en zijn leerlingen waren al lang aan het eten.

Er staat dat Jezus ‘tijdens’ de maaltijd opstond.

Niet echt een moment om nog voeten te wassen.

De leerlingen kijken elkaar verbaasd aan.

‘Wat doet Jezus nou?

Dat is toch nergens voor nodig?’

O ja, hun voeten waren niet gewassen,

maar daar hadden ze niet zo’n probleem mee.

Het eten smaakt er in ieder geval niet minder om.

Smerige voeten, nou en?!

De leerlingen vinden het niet nodig.

Ze zitten lekker te eten, genieten van het moment,

en denken dat ze alles onder controle hebben.

Moet Jezus iets voor hen doen? Nee toch?!

Ze redden zichzelf prima.

Ze willen niet gediend worden door Jezus,

laat hij toch gewoon lekker mee-eten!

Gediend worden, dat is toch iets voor zielige mensen?

Voor mensen die het zelf niet redden?

Het is niets voor mij, ik red mijzelf wel.

Kijk, dat dienen enzo, dat is allemaal best mooi,

ik wil graag iets voor mensen betekenen,

maar ik hoef niet gediend te worden.

Ik heb niets van anderen nodig.

dia 7 – niet nodig

Je huis is op orde, je kunt prima voor je eigen maaltijd zorgen,

je hebt fijne collega’s, kunt lekker op vakantie;

kortom: je hebt alles gewoon goed voor elkaar.

Stel je voor dat ik bij je zou aanbellen en zeg:

‘ik kom je auto even wassen.’

Volgens mij zegt dan bijna iedereen:

‘dat is echt niet nodig hoor.

En als je echt iets wilt doen: doe dat dan voor iemand die het echt nodig heeft.

Ik red me wel.’

2.Jezus is gekomen om te dienen

dia 8 – gekomen om te dienen

Waarschijnlijk zou ik afdruipen,

en het ergens anders gaan proberen.

Maar zo is Jezus niet.

Hij wil niets liever dan jou dienen,

ook al denk je dat je het zelf wel redt.

dia 9 – herinneren

Als Petrus begint te protesteren,

slaat Jezus hem niet over.

Daarvoor is het veel te belangrijk wat Jezus nu doet.

Wat de leerlingen nog niet beseffen, beseft Jezus wel:

vanavond is de laatste avond dat ze samen eten.

Morgen om deze tijd is Jezus al gestorven.

Dit is dus de laatste keer voor zijn dood dat Jezus de leerlingen iets mee kan geven.

Zoals Jezus vanavond is, dat is hoe de leerlingen hem moeten herinneren.

Als een dienaar.

Jezus wil dienen.

In Matteüs 20 staat het heel kort:

de Mensenzoon is gekomen om te dienen en zijn leven te geven als losgeld voor velen.

De profeet Jesaja had daar al over geschreven.

We hebben net een berijming daarvan gezongen, van Jesaja 42:

‘de vorst der vorsten is een knecht.’

Dienen, dat is waarom Jezus gekomen is.

En daarom vestigt hij er juist vanavond,

die laatste keer dat ze samen eten,

alle aandacht op.

dia 10 – dienen en vernederen

Dienen, dat kan heel soft lijken.

Dienen, dat doe je als je niets beters kunt doen.

Dienen is lief en vriendelijk en aardig.

Nou, dat is het dus niet!

Jezus verandert de wereld, door te dienen.

Daarin gaat Jezus heel ver.

Zoals het in Johannes 13 staat: Jezus gaat tot het uiterste.

Dienen is iets heel anders dan gewoon aardig zijn.

Dienen is jezelf vernederen, jezelf opofferen.

Als Jezus opstaat en zich klaarmaakt om de voeten te gaan wassen, wordt het stil.

Dit klopt niet, Jezus hoort dit niet te doen.

Maar Jezus gaat onverstoorbaar verder.

Hij gaat ze allemaal bij langs, een voor een.

Hij komt zelfs bij Judas, die hem die nacht zal verraden.

Jezus weet dat heel goed.

Toch kijkt hij Judas liefdevol aan en zegt:

‘Judas, mijn vriend, ik wil jou dienen, ik wil jouw voeten wassen.’

Dat is typisch Jezus: hij offert zichzelf op.

dia 11 – dienen vandaag?

Maar dat was toen.

Vandaag is Jezus hier niet om onze voeten te wassen.

Dan kun je wel mooi zeggen dat Jezus ook ons wil dienen,

maar hoe doet hij dat dan?

Ik wil daar twee antwoorden op geven.

dia 12 – kruis

Het eerste: het gaat in dit verhaal niet alleen maar

om voeten wassen en praktische klusjes.

Jezus doet die dingen, als hij vandaag op aarde zou leven,

zou het zomaar kunnen dat hij je auto ging wassen,

maar het is ook een symbool voor iets groters.

Jezus geeft zichzelf, ook al moet hij er voor sterven.

Aan het kruis dient Jezus ons.

Hij vernedert zich,

omdat hij jou een nieuw en eeuwig leven wil geven.

dia 13 – anderen

Maar er is ook nog wat anders.

Dat Jezus je wil dienen, blijft ook praktisch.

Jezus is zelf dan niet meer op aarde,

hij heeft er wel vertegenwoordigers: christenen.

Als anderen jou willen dienen,

door je te helpen met je huiswerk,

voor je te koken of het gras te maaien,

mag je daar Jezus in zien.

3.Wil ik wel gediend worden?

dia 14 – wil ik gediend worden?

Jezus wil je dienen.

Maar wat wil je zelf?

Mag Jezus jou dienen?

dia 15 – geen kans

Je wilt toch niet dat iemand anders iets van zichzelf voor je opoffert?

We geven mensen vaak niet eens de kans om ons te dienen.

Dan zeggen we dat het echt niet nodig is,

en als iemand je dan toch wil dienen,

wil je dat dat goed duidelijk is: het is niet nodig.

Want straks gaan mensen nog denken dat je hulp nodig hebt…

Of we doen het nog anders:

‘je mag me best dienen, maar dan wil ik er wel iets voor terugdoen.’

Dan geef je iemand niet de kans om jou te dienen.

dia 16 – verwijt

Het kan ook nog als een verwijt overkomen.

Iemand komt bij je thuis om even gezellig bij te praten

onder het genot van een kopje koffie of thee.

Je moet even naar de wc,

en als je terugkomt, staat je gast het gasfornuis te poetsen.

‘O,’ denk je dan, ‘ik ben zeker niet goed genoeg,

ik had het beter schoon moeten houden.’

En je schaamt je dat je niet wat netter bent geweest.

Dienen is vernederend,

maar gediend worden misschien nog wel meer.

dia 17 – Petrus en Jezus

Petrus zit er ook niet op te wachten.

‘Wilt u mijn voeten wassen, Jezus?

Bent u helemaal gek geworden?

Nee, u mag mijn voeten niet wassen, echt niet!’

Dit is gewoon de omgekeerde wereld.

Petrus zou Jezus’ voeten moeten wassen, niet andersom!

Petrus wil niet dat Jezus zich vernedert.

Maar Jezus houdt vol:

‘Petrus, ik wil jouw voeten wassen, dat moet,

anders kun je niet bij mij horen.’

En Petrus begint te denken.

Wat moet hij hier toch mee?

Of wacht even… Dat zal Jezus wel bedoelen!

Petrus denkt dat hij Jezus begrijpt.

Hij is onrein, en Jezus wil hem rein maken.

Dat mag Jezus wel, dan klopt het weer.

Maar dan ook direct zijn hele lichaam,

niet dat halve werk van alleen maar voeten wassen.

Maar Petrus begrijpt het verkeerd.

Het gaat er helemaal niet om dat Petrus onrein is

en dat Jezus hem schoon wil wassen.

Het gaat niet eens om Petrus.

Het gaat om Jezus en dat hij wil dienen.

Jezus antwoordt raadselachtig:

‘je bent al rein, daarom hoef je alleen nog maar je voeten te wassen.’

Twee hoofdstukken verderop legt Jezus dat nog wat uit:

‘jullie zijn rein door alles wat ik tegen jullie gezegd heb.’

Maar waarom wil Jezus de voeten dan nog wassen?

Het gaat erom dat Jezus Petrus wil dienen,

en dat Petrus dat toelaat.

dia 18 – trots offeren?

Mag Jezus je dienen, dat is de vraag waar het om gaat.

Durf je je aan Jezus over te geven,

durf je zijn diensten te ontvangen,

of ben je daar te trots voor?

Zeg je: ‘Jezus, ik wil niet dat u zich voor mij vernedert,

ik heb u niet nodig, ik red mezelf wel’?

Of offer je je trots op, en mag Jezus je dienen?

4.Laat je dienen!

dia 19 – laat je dienen

Dat is vernederend, maar wel wat Jezus vraagt.

Tegenover Petrus is Jezus heel duidelijk:

‘als ik je voeten niet mag wassen, kun je niet bij mij horen.’

Jezus doet geen moeite om de boodschap wat te verzachten.

Zo simpel is het nu eenmaal:

als je niet door Jezus gediend wilt worden,

kun je niet bij hem horen.

Accepteer maar dat Jezus je wil dienen,

en zet je trots opzij.

Je kunt je eigen billen afvegen? Dat is mooi.

Je kunt je eigen huis schoonhouden? Prachtig.

Je kunt prima rondkomen? Dat zal best.

Maar daar gaat het niet om.

Het gaat niet om alles wat je zelf kunt.

Alsof je pas iemand bent als je zelfstandig bent.

Vergeet het maar!

Jezus wil je dienen, pas dan wordt je echt mens.

Niet trots, maar bescheiden.

dia 20 – nodig

Jezus dient je door anderen heen.

Ook al vind je het misschien helemaal niet nodig.

Kun je prima voor jezelf zorgen.

Laat je dienen, sta toe dat anderen zich voor je geven.

En houd toch met dat ‘nee hoor, dat hoeft echt niet, ik red me wel.’

Als we nou met elkaar afspreken dat we dat antwoord niet meer geven…

Wees gewoon blij als iemand je wil dienen.

Ja, dat is moeilijk.

Het zit al in hele kleine dingetjes.

Bijvoorbeeld als je gegeten hebt en toe bent aan het toetje.

Soms zit er in het ene pak nog voor een persoon,

en heb je dus allebei een verschillend toetje.

Hanneke zegt dan: ‘welke wil je, kies jij maar’.

En dan zeg ik: ‘nee, jij moet kiezen’.

Dan sta ik dus niet toe dat Hanneke mij dient.

Dat ze iets voor mij wil doen.

In plaats daarvan mag ik gewoon het lekkerste toetje kiezen.

dia 21 – terug doen

Probeer niet altijd iets terug te doen als iemand je dient.

Ontvang het gewoon en wees er blij mee.

Als iemand jou echt wil dienen,

en hoe je echt kunt dienen, daarover gaat het volgende week,

maar als iemand jou echt wil dienen, hoeft hij er niets voor terug.

Dat zou zelfs een belediging zijn.

Niet dat je zelf dan maar achterover kunt hangen,

volgende week gaat het ook over hoe jij weer anderen kunt dienen.

Maar accepteer ook dat anderen jou dienen.

dia 22 – vragen

Misschien denk je wel:

ik heb anderen nodig, maar ze zien me niet staan.

Zulke goede dienaars zijn mensen vaak niet.

Misschien denken mensen dat je geen hulp nodig hebt.

Zet ook dan je trots maar opzij,

en vraag anderen om jou een dienst te bewijzen.

dia 23 – Jezus’ liefde

En dan kunnen mensen tegenvallen,

maar Jezus heeft alles al gedaan.

Hij is tot het uiterste gegaan, tot de dood.

Hij wil je graag een nieuw leven geven.

Hij vernedert zich voor je,

en vraag of jij je ook wilt vernederen en Jezus’ liefde wilt accepteren.

Want bij Jezus is het niet vreemd om te dienen of gediend te worden,

als je bij hem hoort is dat normaal.

Volgende week vieren wij het avondmaal.

Als je dat brood eet en die wijn drinkt, zeg je eigenlijk:

‘Jezus, u hebt alles voor mij opgegeven, dank u wel!

Ik red mijzelf niet, ik heb u nodig.’

Jezus wil je dienen, sta daar deze week bij stil.

En laat je dienen door Jezus!

Amen.