1 Korintiërs 4:10 – Dienen met dwaze genade

Mark Veurink
Mark Veurink
23 februari 2014

1 Korintiërs 4:10 – Dienen met dwaze genade

image_pdfimage_print

Voor preeklezers: ik hoor graag als mijn preek ergens gelezen wordt. Neem dan even contact met mij op: hmveurink@gmail.com. Dan stuur ik ook de bijbehorende powerpoint toe.

Liturgie

  • Zingen: Opwekking 331
  • Stil gebed
  • Votum en groet
  • Zingen: GKB Gezang 157 (zittend!)
  • Gebed
  • Kinderen naar club
  • Lezen: 1 Korintiërs 4 : 6 – 21
  • Zingen: Psalm 49 : 2, 3 en 5
  • Preek over 1 Korintiërs 4 : 10
  • Zingen: Psalm 146 : 2, 3 en 4
  • Kinderen terug
  • Lezen wet
  • Zingen: Psalm 19 : 3 en 6
  • Gebed
  • Collecte
  • Zingen: Opwekking 378 : 1, 2, 3, 4 en 5
  • Zegen

Preek: Dienen met dwaze genade

Inleiding
dia 1 – zwart

Een paar jaar geleden logeerde ik in Dordrecht,
bij mensen die ik niet kende.
Ik was toen nog student en ging naar de ‘nationale synode’,
een bijeenkomst van christenen uit veel verschillende kerken,
om over de kerkgrenzen heen te kijken.

Hoe dan ook, die bijeenkomst duurde twee dagen,
en dus had de organisatie gezorgd voor logeeradressen in Dordrecht.
Uit allerlei verschillende kerken hadden mensen zich opgegeven
om gasten een slaapplaats te geven.
Zo kwam ik dus bij een totaal onbekend gezin terecht.

dia 2 – bed

Als ik ergens logeer, ben ik al snel tevreden.
Een luchtbed en een slaapzak, en dan red ik me wel.
Een kussen is fijn, maar eventueel prop ik wel wat handdoeken in een kussensloop.
Na een gezellige avond werd het tijd om naar bed te gaan.
Tot mijn stomme verbazing werd ik naar de ‘master-bedroom’ gebracht:
de slaapkamer van de gastheer en gastvrouw.
Ik mocht slapen op het comfortabele tweepersoonsbed.
Terwijl zij op een luchtbed gingen slapen,
volgens mij zelfs bij hun kinderen op de kamer.
Wat een gastvrijheid!

dia 3 – zwart

Het is ook een mooi voorbeeld van zelfopoffering,
waar het vanmorgen over gaat.
Het is de laatste keer dat we stilstaan bij ons jaarthema: ‘dienen zoals Jezus’.
Want dienen en jezelf opofferen,
die horen helemaal bij elkaar.
Je kunt niet dienen als je eigen belang voorop staat.
Daarom heb ik het bijbelgedeelte van vanmorgen gekozen.

Het klinkt vrij makkelijk, zelfopoffering.
Maar hoe langer ik me er deze week in verdiepte,
hoe onrustiger ik er van werd.
Wat Paulus schrijft, dat jeukt en prikt.
Want als je zelfopoffering serieus neem,
dan zet het je leven op z’n kop.
Ik zou Paulus heel veel vragen over dit gedeelte willen stellen.
Maar één vraag springt er voor mij bovenuit:
‘Paulus, houdt je van pijn ofzo?
Is christen zijn zwaar afzien?
Wat is dit voor wrede boodschap?’

dia 4 – dienen met dwaze genade

Ik heb ook niet alle antwoorden gevonden.
Volgens mij is het ook niet te beredeneren, het is een geheim.
Maar ik heb wel ontdekt dat het een prachtig geheim is:
het geheim van dienen met dwaze genade.
In dat geheim wil ik je graag meenemen.

Het leven is goed

dia 5 – gehecht aan comfortabel leven

Nederlanders staan wereldwijd bekend als gelukkige mensen.
Het leven in Nederland is goed.
Natuurlijk, er blijven altijd nog dingen te wensen over,
en iedereen heeft ook zijn eigen leed om mee te dragen,
daar wil ik niets vanaf doen,
maar gemiddeld genomen hebben we het goed.

Als ik naar mijn eigen leven kijk,
dan is dat best comfortabel.
Ik geniet ervan dat we een groot huis hebben,
dat we genoeg geld hebben om rond te komen,
en dat er dan ook nog wat over is voor leuke dingen,
zoals uit eten of op vakantie gaan.
Natuurlijk moet ik daar voor werken,
maar het is mooi werk en zeker geen slavenarbeid.
Wat ook heel belangrijk is, is dat ik me veilig voel.
Op straat ben ik niet bang dat iemand mij bedreigt.
Ik kan er ook rustig voor uitkomen dat ik christen ben.
Verder weet ik dat ik in Nederland rechten heb,
dat er allemaal wetten zijn om mij te beschermen.
Kortom: het is misschien wat saai,
maar ik ben blij met mijn leven.

Sterker nog: ik ben eraan gehecht.
Ik ben gehecht aan veiligheid.
Ik ben gehecht aan mijn rechten.
Ik ben gehecht aan wat ik heb.
Een leven zonder die dingen kan ik me nauwelijks voorstellen.

dia 6 – onbezorgd leven als hoogste ideaal

Ook de christenen in Korinte houden wel van het goede leven.
En ook zij hebben over het algemeen niets te klagen.
Hoe de verhoudingen er precies waren, dat weet ik niet,
uit andere gedeelten van de brief wordt wel duidelijk
dat er een rijkere en een armere groep gemeenteleden is,
maar hier schrijft Paulus:
‘jullie zijn verzadigd, jullie zijn rijk en jullie zijn koningen.’

Dat laatste is wat vreemd gezegd: hoezo zijn deze christenen koningen?
Paulus bedoelt het in ieder geval ironisch,
ze zijn niet echt koningen, ze doen maar alsof.
Waar het om gaat: ze genieten van het rijke leven,
en doen alsof het leven daar om gaat.
Hun geloof passen ze ook in dat plaatje.
Paulus sneert: ‘u bent dankzij Christus zo geweldig wijs.’
Geloof geeft hen gewoon een beetje extra zekerheid.
Het belangrijkste in het leven is dat ik het goed heb,
dat ik een fijn en comfortabel leven heb.
Anderen moeten daar vanaf blijven.
Ik heb recht op een onbezorgd leven.

Afgelopen week ging het nieuws over Benno L,
die veel kinderen heeft misbruikt en zijn straf heeft uitgezeten.
Sinds kort woont hij in Leiden.
Als je daar woont, grijpt dat enorm in.
Veel mensen voelen zich niet langer veilig.
Vinden dat hij maar ergens anders heen moet.
Ik snap dat wel: het is een inbreuk in je leven.

Wie wil er nu geen comfortabel leven?
Dat je hebt wat je nodig hebt, en daarmee tevreden kunt zijn?
Dat je kunt genieten, en onbezorgd in het leven kunt staan?

Dienen is dwaas
dia 7 – Paulus en Jezus zijn dwaas

Ik zou zeggen: iedereen wil dat.
Maar dan kom ik Paulus
tegen.
Een onbezorgd leven had hij niet bepaald.
Hij was een armoedzaaier, had steeds honger en dorst,
had nauwelijks kleren,
is vaak genoeg mishandeld en slaapt regelmatig op straat.
En voordat je medelijden met Paulus krijgt:
hij kiest zelf voor die manier van leven,
zo ver wil hij gaan om anderen te dienen.

Paulus is dwaas geworden, omwille van Christus.
En ‘dwaas’, dat lijkt mij precies het goede woord.
Want wie doet dat nou?
Alles opgeven wat je
hebt?
Dan ben je naar wereldse maatstaven inderdaad dwaas.

Eerder in zijn brief heeft Paulus het ook al over dwaas en wijs gehad.
Wat in de wereld dwaas is, is bij God wijs.
Dat zie je bij Jezus, ook al zo’n dwaas.
Wij kunnen graag onbezorgd willen leven,
maar Jezus had pas echt een onbezorgd leven,
in de hemel, bij zijn Vader.
Maar Jezus geeft het op om de minste van de mensen te worden.
Jesaja zegt dat prachtig in Jesaja 53:
‘hij werd veracht, door mensen gemeden,
hij was een man die het lijden kende en met ziekte vertrouwd was,
een man die zijn gelaat voor ons verborg,
veracht, door ons verguisd en geminacht.’
Jezus geeft alles op om de mensen te dienen.
Van die Jezus ben ik onder de indruk.
Denk ik: ‘wauw, wie ben ik dat u zo ver gaat?!
Dank u wel dat u uw eigen onbezorgde leven durft los te laten!’

dia 8 – wie ben ik om niet dwaas te zijn?

En dan wringt het ook.
Het wringt als christenen, als ik, vast willen houden
aan ons veilige en comfortabele leven.
Als we alles wel best vinden zo lang we het maar goed hebben.
Als Jezus dwaas is geworden om mij,
wie ben ik dan om niet dwaas te willen zijn?
Als Jezus alles opgeeft,
wie ben ik dan om alles te claimen?
Paulus begreep dat.
Het kruis van Jezus, waar al Jezus’ dwaasheid bij elkaar komt,
waar Jezus zelfs sterft om ons te dienen,
dat kruis beïnvloedt elke dag Paulus’ leven.

Dienen is dwaas.
Het gaat veel verder dan vriendelijkheid.
Dienen betekent dat je dingen opgeeft.
Dienen betekent pijnlijke keuzes maken.
En natuurlijk is ons leven anders als dat van Paulus.
Voor ons zijn er weer andere keuzes.

Net noemde ik al even Benno L.
Als hij bij je in de straat zou wonen,
zou je je daar op z’n minst ongemakkelijk bij voelen.
Rikko Voorberg, kerkplanter in Amsterdam,
heeft er een facebookpagina aan gewijd:
‘Benno L welkom in onze straat.’
Hij bracht mij aan het denken:
durf ik die pijnlijke keuze inderdaad te maken?
De kans dat ik voor die keuze gesteld wordt, is zeer klein,
en toch kreeg ik er al hartkloppingen van.
Ik bedoel niet dat iedereen hem warm moet ontvangen,
ik heb er alle begrip voor als je dat niet kunt,
helemaal als het iets persoonlijks is.
Maar wat ik wel wil zeggen:
als je zo dient, dan is dat pijnlijk en dwaas.

Een ander voorbeeld komt uit de Middeleeuwen.
Als de pest rond ging, een besmettelijke en dodelijke ziekte,
waren het de christenen die voor de patiënten zorgden.
Ook al liepen ze het gevaar zelf besmet te worden.

Er zijn andere manieren om dwaas te dienen.
Als je ervoor kiest je onbezorgde leven niet voorop te zetten.
Om iets kostbaars weg te geven,
mensen te dienen waar je een grote weerstand tegen voelt.
Je kunt enorm geobsedeerd zijn met je eigen leven en daar hard voor vechten.
Paulus heeft iets beters ontdekt.
Jezus is zijn geluk,
en dan zijn pijnlijke keuzes opeens minder pijnlijk.

Wrede boodschap?
dia 9 – wrede boodschap?

Ik ga even terug naar de vraag die ik aan het begin stelde:
Is christen zijn zwaar afzien?
Is dit een wrede boodschap?
Waarom zou je pijnlijke keuzes maken,
dwaas dienen en je onbezorgde leven op het spel zetten?

dia 10 – het begint bij Jezus’ liefde

Dat kan alleen als je iets mooiers hebt ontdekt.
En dat heeft Paulus!
Paulus heeft Jezus leren kennen,
heeft geleerd dat Jezus’ liefde alles voor hem is,
en dat hij daarom echt vrij is.
Vorige week hebben we het daarover gehad.
Het is echt een verademing als je zoals Paulus in het leven kunt staan.
Dat je niet altijd druk hoeft te zijn met je eigen leven,
maar dat je met een gerust hart kunt geven.
Wil je Paulus’ geheim ontdekken,
dan begint het bij Jezus en zijn liefde.

Paulus kan het dus aan omdat hij iets beters heeft.
Hij kan de pijn verdragen.
Maar gelukkig houd het daar niet bij op.
De pijn is voor Paulus ook meer dan de moeite waard.
Dienen met dwaze genade, dat is voor Paulus vooral heel erg mooi!

dia 11 – Gods koninkrijk ontdekken

Zoals de Korintiërs het doen, dat is maar een half evangelie.
Bij hen gaat het alleen maar om hun eigen behoud.
Ze sluiten zich op in hun eigen comfortabele leven.
Geloof is
daar bij hen ook voor: het geeft hen extra zekerheid en gemak.
Maar God is veel meer van plan dan met jou alleen!
God wil een nieuwe wereld beginnen, zijn koninkrijk.
Dat is een wereld waarin zelfopofferende liefde heel normaal is.
Als je zoals die Korintiërs leeft, dan ontglipt je dat.
Dan leer je niets over liefde, dan gaat het alleen maar om gemak.
Om Gods koninkrijk in deze wereld te zien,
om het te ontdekken in mensen die zichzelf geven,
daar moet je
wel dwaas voor worden.

dia 12 – Gods genade ontdekken

En toch, het blijft moeilijk.
Volgens mij zit onze trots vaak nog in de weg.
Bij de Korintiërs was dat in ieder geval wel het probleem,
en bij mij werkt het net zo.
De neiging om mezelf beter te vinden dan anderen, zit heel diep.
Mensen die zichzelf in de nesten hebben gewerkt,
daar ga ik me toch niet voor opofferen?!
Maar Paulus zegt:
‘bezit u ook maar iets dat u niet geschonken is?’
Er is geen enkele reden om je beter te voelen dan een ander!
Dat ik mijn leven aardig op de rit heb,
is geen prestatie maar een geschenk van God.

God heeft de ander net zo lief als mij.
Die ander die ik liever niet dien, die ik ontwijk,
die is confronterend voor mijzelf!
Dat geldt ook voor Benno L: ik ben niet beter.
Ik weiger te geloven dat ik een beter mens ben.
Hij zet mij op mijn plek: hij heeft Gods liefde net zo hard nodig als ik.
Dienen maakt me nederig, laat me zien wat genade is.
Ook ik kan van mijn comfortabele voetstuk vallen.
Maar God is groter.
Ik geloof in genade!

Dien met dwaze genade
dia 13 – dien met dwaze genade

Dwaze genade is prachtig!
Paulus zit er helemaal vol mee.
Hij is vol van Jezus,
diep onder de indruk van Jezus’ dwaasheid,
en wil zelf ook niets liever meer.
Dat wil hij graag delen!
Daarom zegt hij:
‘ik roep u op mij na te volgen.’
Dien ook met dwaze genade!

dia 14 – niet uit schuldgevoel

Paulus zegt erbij dat hij de Korintiërs niet wil beschamen.
Hij wil ze niet met een schuldgevoel opzadelen.
Ik wil dat ook niet.
En ik hoop dat we elkaar ook niet met dat schuldgevoel opzadelen.
Het laatste wat we moeten, is de lat voor elkaar hoog leggen,
elkaar beoordelen of we wel goed genoeg dienen en opofferen.
Neem elkaar niet de maat!
Het gaat niet om de vraag: dienen anderen wel genoeg,
maar om de vraag: durf ik mijzelf op te offeren?
En dan niet omdat je je verplicht voelt,
maar omdat je net als Paulus getroffen bent door Jezus’ liefde.

dia 15 – leer het van anderen

Zo dienen kun je ook leren als je naar anderen kijkt.
Misschien is het je wel opgevallen dat Paulus niet schrijft
dat je een voorbeeld aan Jezus moet nemen, maar aan Paulus.
Kun je niet veel beter een voorbeeld nemen aan Jezus?
Paulus zal dat nooit ontkennen.
Maar de Korintiërs hebben Paulus in hun midden meegemaakt, Jezus niet.
Ze kennen het voorbeeld van Paulus.
Door naar Paulus te kijken kunnen ze het leren.
Zo kun je het vandaag ook leren:
door een voorbeeld te nemen aan mensen
voor wie je bewondering hebt om hun zelfopoffering.

dia 16 – wees niet bezorgd om jouw geluk

Wat ik bij het voorbereiden van deze preek vooral heb geleerd,
is dat zelfopoffering heel diep gaat.
Ik had een wat burgerlijk beeld van dienen: elkaar een beetje helpen.
Maar dwaas, zwak en veracht?
Ik kon me er weinig bij voorstellen.
Tot ik zag hoe mensen reageerden op het initiatief van Rikko Voorberg,
om Benno L welkom te heten in je straat.
Naast veel positieve reacties,
waren er ook lelijke bedreigingen aan zijn adres.
Als je bereid bent te dienen, kan het inderdaad verachting oproepen!
Niet alleen lang geleden en ver weg, maar ook in onze eigen wereld.

Zoek je geluk niet in wat je hebt, maar in Jezus.
Dat betekent niet dat je niets meer mag hebben.
Ik voel me wel eens schuldig over ons grote huis.
Maar dat hoeft niet.
Wees dankbaar voor alles wat je van God krijgt.
Maar ga er dan niet bezitterig mee om, dat het jouw geluk moet dienen.
Wat je van God krijgt, daar mag je ook ruimhartig van delen.

Echt geluk vind je niet als druk met je geluk bezig bent.
Echt geluk vindt je in Jezus dwaze genade.

Amen.